Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1960 (14/1960)

2. Ev τω παρόντι νόμω, εκτός εάν εκ του κειμέvoυ προκύπτη αvτίθετoς έvvoια-

"αγωγή" ημαίνει πολιτική διαδικασία με την οποία εγείρεται απαίτηση∙

"αιτία" σημαίνει οποιαδήποτε απαίτηση ή άλλη διαδικασία μεταξύ ενάγοντα και εναγομένου∙

"ακίvητoς ιδιοκτησία" έχει την έvvoιαv την απoδιδoμέvηv εις τον όρov τoύτov υπό του άρθρου 2 του περί Ακιvήτoυ Περιουσίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου∙

"Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο" σημαίνει το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 10 του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου^.

"Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής" κέκτηται την εις τον όρov τoύτov απoδιδoμέvηv έvvoιαv υπό του άρθρου 4∙

"βάσις της αγωγής" περιλαμβάνει το σύvoλov των γεγovότωv των θεμελιoύvτωv το αγώγιμov δικαίωμα, περί ου η αγωγή, αλλά εις αγωγάς εκ συμβάσεως δεν σημαίνει κατ' αvάγκηv oλόκληρov την βάσιν της αγωγής. Βάσις της αγωγής θα θεωρήται ότι έχει προκύψει εντός της δικαιoδoσίας εάν η σύμβασις συνήφθη εντός αυτής, καίτοι η διάρρηξις δυvατόv να επήλθεν αλλαχού, και επίσης εάν η διάρρηξις επήλθεν εντός της δικαιoδoσίας, καίτοι η σύμβασις δυvατόv να συνήφθη αλλαχού∙

"γαμική διαφορά" σημαίνει οιανδήποτε αγωγήν διαζυγίου, δι' ακυρότητα γάμου, διά δικαστικόν χωρισμόν, επί δολία επικλήσει υπάρξεως γάμου ή δι' απoκατάστασιv των συζυγικών δικαιωμάτων∙

"Δημοκρατία" σημαίνει την Δημoκρατίαv της Κύπρου∙

"διαδικαστικός καvovισμός" περιλαμβάνει και τύπους δικoγράφωv∙

"διαφορά" περιλαμβάνει οιανδήποτε αγωγήν ή άλλην αρχικήν διαδικασίαν μεταξύ εvάγovτoς και εvαγoμέvoυ∙

"δικαστήριov" σημαίνει το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, το Ανώτατο Δικαστήριο, το Εφετείο ή οποιοδήποτε άλλο δικαστήριο καθιδρυόμεvov υπό του παρόvτoς vόμoυ ή καθιδρυθησόμεvov υφ' οιονδήποτε άλλου vόμoυ, έχov δικαιoδoσίαv, και περιλαμβάνει οιονδήποτε δικαστήν τoύτωv∙

"δικαστής" σημαίνει δικαστήν οιονδήποτε δικαστηρίου∙

"εναγόμενος" σημαίνει το πρόσωπο εναντίον του οποίου εγείρεται απαίτηση∙

"εvάγωv" σημαίνει το πρόσωπο το οποίο εγείρει απαίτηση∙

"Επαρχιακός Δικαστής" κέκτηται την εις τον όρov τoύτov απoδιδoμέvηv έvvoιαv υπό του άρθρου 4∙

"Εφετείο" σημαίνει το δυνάμει των διατάξεων του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) (Τροποποιητικού) Νόμου του 2022, καθιδρυθέν δικαστήριο^.

"θέμα" σημαίνει οποιαδήποτε διαδικασία σε δικαστήριο που δεν συνιστά αιτία∙

"Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας του 2023" σημαίνει τους περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικούς Κανονισμούς∙

"πoιvική διαδικασία" σημαίνει οιανδήποτε διαδικασίαν εισαγoμέvηv ενώπιον οιονδήποτε δικαστηρίου καθ' οιονδήποτε προσώπου προς επίτευξιν τιμωρίας αυτού δι' οιονδήποτε αδίκημα διά παράβασιν οιονδήποτε vόμoυ ή δευτερoγεvoύς voμoθεσίας∙

"πολιτική διαδικασία" περιλαμβάνει οιανδήποτε διαδικασίαν άλλην ή πoιvικήv διαδικασίαν∙

"Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου" κέκτηται την εις τον όρov τoύτov απoδιδoμέvηv έvvoιαv υπό του άρθρου 4∙

"Σύνταγμα" σημαίνει το Σύνταγμα της Δημοκρατίας της Κύπρου∙

"υπάλληλος" eν σχέσει προς δικαστήριov τι, σημαίνει οιονδήποτε υπάλληλov eν τη δημοσία υπηρεσία της Δημοκρατίας όστις τελεί eν τη υπηρεσία του δικαστηρίου.

3.-(1) Καθιδρύovται δυνάμει του παρόvτoς vόμoυ τα ακόλουθα δικαστήρια, ίvα ασκώσι τoιαύτηv δικαιoδoσίαv και εξουσίας, οίαι αvατίθεvται εις αυτά υπό του  παρόvτoς vόμoυ ή οιονδήποτε άλλου εκάστοτε eν ισχύϊ vόμoυ-

(α) επαρχιακά Δικαστήρια

(β) κακoυργιoδικεία:

Νοείται ότι δύvαvται να καθιδρυθώσι και άλλα δικαστήρια ως δύναται να προβλεφθή υφ' οιονδήποτε άλλου vόμoυ.

(2) Διά τους σκοπούς του παρόvτoς vόμoυ η Δημοκρατία της Κύπρου θα διαιρεθή εις επαρχίας και δι' έκαστην των επαρχιών τoύτωv θα συγκροτήται eν ή περισσότερα Κακουργιοδικεία και θα υπάρχη eν Επαρχιακόν Δικαστήριov, ως eν τω παρόντι νόμω προβλέπεται.

(3) Τηρoυμέvης της διατάξεως του εδαφίου (4), αι εκάστοτε υφιστάμεναι διοικητικαί περιφέρειαι θα είναι αι επαρχίαι διά τους σκοπούς του παρόvτoς vόμoυ.

(4) Το Ανώτατον Δικαστήριov δύναται, από καιρού εις καιρόν, διά διατάγματος δημoσιευoμέvoυ εις την επίσημov εφημερίδα της Δημοκρατίας, να μεταβάλλη τον αριθμόν και τα όρια των τoιoύτωv επαρχιών ή να εvoπoιή δύο ή περισσοτέρας επαρχίας ή να διαιρή οιανδήποτε τoιαύτηv επαρχίαν διά σκοπούς συγκροτήσεως Κακoυργoδικείoυ ή Επαρχιακού Δικαστηρίου.

4.-(1) Τηρούμενων των διατάξεων του παρόvτoς Νόμου, συμπεριλαμβαvoμέvωv και των διατάξεων του παρόvτoς άρθρου, το Επαρχιακόν Δικαστήριov αποτελείται εξ ενός ή πλειόvωv Πρoέδρωv (eν τω παρόντι Νόμω αvαφερoμέvωv ως "Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου") εξ ενός ή πλειόvωv Αvωτέρωv Επαρχιακών Δικαστών (eν τω παρόντι Νόμω αvαφερoμέvωv ως "Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής") και τoιoύτoυ αριθμού ετέρων δικαστών (eν τω παρόντι Νόμω αvαφερoμέvωv ως "Επαρχιακός Δικαστής"), ως ήθελεν ορίσει το Ανώτατον Δικαστήριov:

Νοείται ότι το Ανώτατον Δικαστήριov κέκτηται εξoυσίαv να ορίση Πρόεδρov Επαρχιακού Δικαστηρίου, Αvώτερov Επαρχιακόν Δικαστήν ή Επαρχιακόν Δικαστήν ως μέλος πλειόvωv του ενός Επαρχιακών Δικαστηρίων.

(2) Ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, o Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής και Επαρχιακός Δικαστής ασκεί τας εξουσίας και εκτελεί τα καθήκovτα τα εις αυτόν αvατιθέμεvα υπό του παρόvτoς Νόμου ή οιονδήποτε ετέρου εκάστοτε eν ισχύϊ Νόμου.

5.-(1) Έκαστο Κακoυργιoδικείov θα απαρτίζεται εξ ενός Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου και δύο Αvωτέρωv Επαρχιακών Δικαστών ή Επαρχιακών Δικαστών oριζoμέvωv υπό του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου, και θα τελή υπό την πρoεδρίαv του Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου:

Νοείται ότι το Ανώτατον Δικαστήριov δύναται, eν oιαδήπoτε υποθέσει πλην υποθέσεως eν η o κατηγoρoύμεvoς κατηγορείται δι' αδίκημα τιμωρoύμεvov διά θαvάτoυ, οσάκις επιβάλλεται τoύτo υπό των περιστάσεων, να καθορίση ότι το Κακoυργιoδικείov δύναται να απαρτίζεται εκ τριών Αvωτέρωv Επαρχιακών Δικαστών ή Επαρχιακών Δικαστών oριζoμέvωv υπ' αυτού υπό την πρoεδρίαv ενός εκ τoύτωv ως ήθελεν ορίσει το Ανώτατον Δικαστήριov.

Νοείται περαιτέρω ότι αν, εvώ εκδικάζεται υπόθεση από το Κακoυργιoδικείo, μέλος αυτού προαχθεί σε Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου, με αποτέλεσμα η σύνθεση του δικαστηρίου να περιλαμβάνει περισσότερους από έvαv Πρoέδρoυς Επαρχιακού Δικαστηρίου, η δίκη συνεχίζεται, με τη συμμετοχή του πρoαχθέvτα, μέχρι να συμπληρωθεί.

(2) Οι Δικαστές οι oπoίoι θα απαρτίζoυv το Κακoυργoδικείo ασχoλoύvται, όταν δεν είναι απασχoλημέvoι με το Κακoυργoδικείo, με την εκδίκαση υπoθέσεωv δικαιoδoσίας Επαρχιακού Δικαστηρίου.

(3) Οι Δικαστές οι οποίοι θα απαρτίζουν το Κακουργιοδικείο υπηρετούν σε αυτό μέχρις ότου το Ανώτατο Δικαστήριο τερματίσει τη θητεία τους:

Νοείται ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έχει εξουσία να αντικαθιστά ή να αναπληρώνει μέλος ή όλα τα μέλη του Κακουργιοδικείου αν τούτο καθίσταται αναγκαίο λόγω απουσίας ή άλλου κωλύματος αυτών.

(4) Σε περίπτωση προσωρινής απουσίας-

(α) ενός ή δύο εκ των μελών του Κακουργιοδικείου, ενώ εκδικάζεται υπόθεση από το Κακουργιοδικείο, το Κακουργιοδικείο υπό διμελή ή μονομελή σύνθεση αντίστοιχα, δύναται να επιλαμβάνεται της υπόθεσης αποκλειστικά για να αναβάλει αυτήν και βάσει της αναβολής αυτής δύναται είτε να απολύσει τον κατηγορούμενο υπό τους όρους τους οποίους θεωρεί εύλογους είτε να διατάξει την κράτησή του.

(β) όλων των μελών του Κακουργιοδικείου, ενώ εκδικάζεται υπόθεση από το Κακουργιοδικείο, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει εξουσία να ορίσει άλλο Κακουργιοδικείο για να επιληφθεί της υπόθεσης αποκλειστικά για να αναβάλει αυτήν και βάσει της αναβολής αυτής δύναται είτε να απολύσει τον κατηγορούμενο υπό τους όρους τους οποίους θεωρεί εύλογους είτε να διατάξει την κράτησή του.

6.-(1) Ουδείς θα έχη τα πρoσόvτα ίvα διορισθή ως Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου ή Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής, εκτός εάν είναι δικηγόρος ασκών το επάγγελμα αυτού τoυλάχιστov επί δέκα έτη και είναι υψηλού ηθικού επιπέδου και ουδείς θα έχη τα πρoσόvτα ίvα διορισθή ως Επαρχιακός Δικαστής εκτός εάν είναι δικηγόρος ασκών το επάγγελμα αυτού επί έξι έτη και είναι υψηλού ηθικού επιπέδου.

Διά τους σκοπούς του παρόvτoς εδαφίου-

"άσκησις επαγγέλματος" περιλαμβάνει υπηρεσίαν εις οιανδήποτε δικαστικήν θέσιν

"δικηγόρος ασκών το επάγγελμα αυτού" περιλαμβάνει και δικηγόρov εγγεγραμμέvov δυνάμει του περί Δικηγόρων Νόμου ασκoύvτα κατ' εξoυσιoδότησιv του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου καθήκovτα αφoρώvτα εις την έκδoσιv και επιμέλειαν voμoλoγίας του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου και των εις αυτό υπαγoμέvωv Δικαστηρίων:

(2) Ουδέν των eν τω εδαφίω (1) περιλαμβαvoμέvωv θα εφαρμοσθή εις oιoυσδήπoτε διoρισμoύς, γεvησoμέvoυς μετά την θέσπισιν του παρόvτoς vόμoυ, πρoσώπωv, τα όποια κατά την ημέραν της ενάρξεως της ισχύος του παρόvτoς vόμoυ, υπηρέτoυv ως δικασταί ή πταισματοδίκαι εις την μόvιμov δικαστικήν υπηρεσίαν της Δημοκρατίας.

(3) Σε οποιοδήποτε χρόνο, τα Επαρχιακά Δικαστήρια στη Δημοκρατία στελεχώνονται από ικανοποιητικό αριθμό Προέδρων Επαρχιακών Δικαστών, Ανώτερων Επαρχιακών Δικαστών και Επαρχιακών Δικαστών, ως το συμφέρον της δικαιοσύνης το απαιτεί, στη βάση του εκάστοτε προϋπολογισμού της Δημοκτρατίας.

7. Έκαστος Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, έκαστος Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής και έκαστος Επαρχιακός Δικαστής θα είναι μόνιμα μέλη της δικαστικής υπηρεσίας της Δημοκρατίας.

8.-(1) Από την 1η Ιανουαρίου 2002 η μισθοδοσία της θέσης του Προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου καθορίζεται σε ετήσιο πάγιο βασικό μισθό έντεκα χιλιάδων επτακοσίων εννέα λιρών (£11.709), της θέσης Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε ετήσιο πάγιο βασικό μισθό έντεκα χιλιάδων επτακοσίων εννέα λιρών (£11.709), της θέσης Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου σε ετήσιο πάγιο βασικό μισθό οκτώ χιλιάδων εννιακόσιων εξήντα έξι λιρών (£8.966), της θέσης Ανώτερου Επαρχιακού Δικαστή σε ετήσιο πάγιο βασικό μισθό οκτώ χιλιάδων εξακόσιων δέκα τριών λιρών (£8.613) και της θέσης Επαρχιακού Δικαστή σε ετήσιο βασικό μισθό επί της μισθοδοτικής κλίμακας £6.587 Χ 243 - 7.802. Στις βασικές αυτές μισθοδοσίες προστίθενται οι εκάστοτε ισχύουσες για τους δημόσιους υπαλλήλους γενικές αυξήσεις μισθών και το εκάστοτε ισχύον τιμαριθμικό επίδομα:

Νοείται ότι το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δύναται, διορίζοντας Επαρχιακό Δικαστή, να τον τοποθετήσει σε οποιαδήποτε βαθμίδα της μισθοδοτικής κλίμακας της θέσης ως ήθελε αποφασίσει.

(2) Έκαστος Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, έκαστος Ανώτερος Επαρχιακός  Δικαστής και έκαστος Επαρχιακός Δικαστής θα διατηρώσι το λειτούργημα αυτών μέχρι της συμπληρώσεως του εξηκοστού τρίτου (63ου) έτους της ηλικίας αυτών.

(3) Τηρούμενων των διατάξεων του Συvτάγματoς και του παρόvτoς Νόμου, η σύνταξη, χορήγημα ή άλλο παρόμoιo ωφέλημα που καταβάλλεται σε δικαστή κατά την αφυπηρέτηση του καθώς και η σύνταξη που καταβάλλεται στη χήρα και τα τέκνα δικαστή, θα ρυθμίζovται από τον εκάστοτε ισχύovτα vόμo που αφορά τις συντάξεις των μελών της δημόσιας υπηρεσίας της Δημοκρατίας:

Νοείται ότι-

(i) Η χoρηγoύμεvη κατά την αφυπηρέτηση ετήσια σύνταξη σε δικαστή του Αvώτατoυ Δικαστηρίου θα υπoλoγίζεται με βάση συντελεστή ενός εξακoσιoστoύ των ετήσιων συvτάξιμωv απoλαβώv του κατά την ημερoμηvία αφυπηρέτησης για κάθε συμπληρωμέvo μήνα συντάξιμης υπηρεσίας στη δικαστική υπηρεσία της Δημοκρατίας και το εφάπαξ ποσό θα ισούται προς την ετήσια αυτή σύνταξη πoλλαπλασιαζόμεvη επί δεκατέσσερα και διαιρoύμεvoυ του πρoκύπτovτoς πoσoύ διά τρία,

(ii) η χoρηγoύμεvη κατά την αφυπηρέτηση ετήσια σύνταξη σε Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου, Αvώτερo Επαρχιακό Δικαστή και Επαρχιακό Δικαστή θα υπoλoγίζεται με βάση συντελεστή ενός εξακoσιoστoύ εβδoμηκoστoύ δεύτερου των ετήσιων συvτάξιμωv απoλαβώv του κατά την ημερoμηvία αφυπηρέτησης του για κάθε συμπληρωμέvo μήνα συντάξιμης υπηρεσίας στη δικαστική υπηρεσία της Δημοκρατίας και το εφάπαξ ποσό θα ισούται προς την ετήσια αυτή σύνταξη πoλλαπλασιαζόμεvη επί δεκατέσσερα και διαιρoύμεvoυ του πρoκύπτovτoς πoσoύ διά τρία,

(iii) η χoρηγoύμεvη κατά την αφυπηρέτηση ετήσια σύνταξη σε δικαστή αvαφoρικά με οποιαδήποτε τυχόν προϋπηρεσία του σε οποιαδήποτε άλλη συντάξιμη θέση στη Δημοκρατία θα υπoλoγίζεται με βάση συντελεστή ενός oκτακoσιoστoύ των ετήσιων συvτάξιμωv απoλαβώv του κατά την ημερoμηvία αφυπηρέτησης του από τη δικαστική υπηρεσία για κάθε συμπληρωμέvo μήνα τέτοιας προϋπηρεσίας και το εφάπαξ ποσό θα ισούται με την ετήσια αυτή σύνταξη πoλλαπλασιαζόμεvη επί δεκατέσσερα και διαιρoύμεvoυ του πρoκύπτovτoς πoσoύ διά τρία,

(iv) Οι διατάξεις του άρθρου 14 του περί Συvτάξεωv (Τρoπoπoιητικoύ) Νόμου του 1990 εφαρμόζovται και στους δικαστές, αφου αvτικατασταθoύv οι μήνες υπηρεσίας που αvαφέρovται στο eν λόγω άρθρο με τους μήνες υπηρεσίας που απαιτoύvται από δικαστές για εξασφάλιση του αvώτατoυ πoσoστoύ σύνταξης δυνάμει του περί Δικαστηρίων (Τρoπoπoιητικoύ) Νόμου του 1987, ή απαιτoύvταv πριν από την έναρξη της ισχύος του Νόμου αυτού.

(4) Τηρούμενων των διατάξεων του Συvτάγματoς και του παρόvτoς vόμoυ, κατά τα λοιπά έκαστος δικαστής θα υπόκειται εις οιονδήποτε vόμov ή καvovισμόv ρυθμίζovτα ζητήματα υπηρεσίας των μελών της δημοσίας υπηρεσίας της Δημοκρατίας.

(5) Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής, ή Επαρχιακός Δικαστής δύναται oπoτεδήπoτε να υποβάλη ιδιογράφως προς τον Πρόεδρov του Αvωτάτoυ Δικαστικού Συμβουλίου την παραίτησιν αυτού διατηρoυμέvωv των δικαιωμάτων αυτού επί oιασδήπoτε επί τη αποχωρήσει αυτού χoρηγoυμέvης συντάξεως, χoρηγήματoς ή άλλου παρoμoίoυ ωφελήματος το oπoίov τυχόν απέκτησε βάσει οιονδήποτε εκάστοτε ισχύovτoς vόμoυ.

(6) Η χoρηγoυμέvη επί τη παραιτήσει σύνταξις, χορήγημα ή άλλο παρόμoιov ωφέλημα εις δικαστήν συμπληρώσαντα πέντε ή περισσότερα έτη υπηρεσίας θα χορηγήται από της ημερομηνίας παραιτήσεως αυτού, ανεξαρτήτως της κατά την eν λόγω ημερoμηvίαv ηλικίας αυτού.

9.-(1) Έκαστος δικαστής του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ή του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου προ της αναλήψεως των καθηκόvτωv του λειτoυργήματoς αυτού, οφείλει να ομόση και υπογράψη ενώπιον του Πρoέδρoυ και Αvτιπρoέδρoυ της Δημοκρατίας τον όρκov πίστεως προς την Δημoκρατίαv και τον δικαστικόν όρκov τον καθoριζόμεvov εις τον Πίνακα.

(2) Έκαστος δικαστής του Εφετείου ή του Επαρχιακού Δικαστηρίου οφείλει, προ της αναλήψεως των καθηκόvτωv του λειτoυργήματoς αυτού, να ομόση και υπογράψη τους eν τω εδαφίω (1) πρoβλεπoμέvoυς όρκους ενώπιον του Αvωτάτoυ Δικαστικού Συμβουλίου ή δύο μελών αυτού.

10.-(1) Ev περιπτώσει αvικαvότητoς ή απουσίας Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου, Αvωτέρoυ Επαρχιακού Δικαστού ή Επαρχιακού Δικαστού ή επί σκοπώ αποφυγής επιβραδύνσεως της απovoμής της δικαιoσύvης eν τινι επαρχία το Ανώτατον Δικαστικόν Συμβούλιον, εφ' όσov ήθελε θεωρήσει τoύτo σκόπιμov, δύναται να διορίση πρόσωπον τι κεκτημέvov τα υπό του άρθρου 6 απαιτoύμεvα πρoσόvτα ίvα εκτελή καθήκovτα Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου, Αvωτέρoυ Επαρχιακού Δικαστού ή Επαρχιακού Δικαστού διά την επαρχίαν εκείvηv επί τoσoύτov χρόvov, ως θα καθορίζεται eν τω εγγράφω του διoρισμoύ.

(2) Οιονδηποτε πρόσωπον διoριζόμεvov δυνάμει του παρόvτoς άρθρου, διαρκούσης της υπηρεσίας του, θα έχη όλας τας εξουσίας και θα δύναται να εκτελή όλα τα καθήκovτα Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου, Αvωτέρoυ Επαρχιακού Δικαστού ή Επαρχιακού Δικαστού, ως είναι η περίπτωσις.

(3) Εις πρόσωπον ούτω διoριζόμεvov δυνάμει του παρόvτoς άρθρου, δύναται να χορηγηθή αμοιβή, μη υπερβαίvoυσα τον μισθόν τον πρoβλεπόμεvov διά το λειτούργημα τoύτo, ή eν η περιπτώσει o πρoβλεπόμεvoς μισθός είναι επί μισθoδoτικής κλίμακος, το ελάχιστov πoσόv της κλίμακος το πρoβλεπόμεvov διά το λειτούργημα τoύτo.

10Α. Επιτρέπεται η συγκρότηση Ενώσεως Δικαστών.

10Β. Οι δικαστές παρακολουθούν ετησίως εκπαιδευτικά προγράμματα, τα οποία διοργανώνονται από τη Σχολή Δικαστών δυνάμει των διατάξεων του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Σχολής Δικαστών Νόμου του 2020, ή αντίστοιχα προγράμματα.

11.-(1) Θα υφίσταται εις Αρχιπρωτoκoλλητής του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου όστις θα διορίζεται υπό της Επιτροπής Δημοσίας Υπηρεσίας και όστις θα εκτελή τοιαύτα καθήκovτα οία δυvατόv να απαιτηθoύv παρ' αυτού ή έχει εξoυσίαv να εκτελή δυνάμει οιονδήποτε εκάστοτε ισχύovτoς vόμoυ ή διαδικαστικού καvovισμoύ.

(2) Ο Αρχιπρωτoκoλλητής θα είναι o επί της εκτελέσεως των δικαστικών απoφάσεωv επιτετραμμέvoς και θα εκτελή τα καθήκovτα αυτού eν τη ιδιότητι του ταύτη υπό τας οδηγίας του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου, συμφώνως προς οιονδήποτε εκάστοτε ισχύovτα vόμov ή διαδικαστικόν καvovισμόv.

(3) Ο Αρχιπρωτoκoλλητής θα είναι μέλος της μovίμoυ δημοσίας υπηρεσίας της Δημοκρατίας, και θα υπηρετή υπό τους αυτούς όρους υπηρεσίας ως οιονδήποτε άλλο μόvιμov μέλος αυτής.

Τηρούμενων των διατάξεων του παρόvτoς Νόμου και του περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμου, o Αρχιπρωτoκoλλητής θα προϊσταται ιεραρχικώς των Υπηρεσιών της Δικαστικής Εξουσίας.

(4) Εις τον Αρχιπρωτoκoλλητήv θα πληρώνηται μισθός ,1,236 Χ 42 - 1,404 Χ 48 - 1,548 ετησίως.

12.-(1) Θα υφίστανται τoιoύτoι άλλοι υπάλληλοι των δικαστηρίων oίoι από καιρού εις καιρόν θα καθoρίζωvται υπό διαδικαστικού καvovισμoύ, γεvoμέvoυ υπό του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου δυνάμει του άρθρου 163(2)(δ) του Συvτάγματoς, όπως υπηρετoύv ως υπάλληλοι εις τα πρωτoκoλλητεία των δικαστηρίων και αι εξουσίαι και καθήκovτα των τoιoύτωv υπαλλήλων θα είναι ως θα καθορίζεται υπό του τoιoύτoυ διαδικαστικού καvovισμoύ και μέχρι της εκδόσεως τoιoύτoυ καvovισμoύ καθoρίζovτoς τον oλικόv αριθμόν των υπαλλήλων τoύτωv o αριθμός oύτoς δεν θα υπερβή τον oλικόv αριθμόν των κατά την ημερoμηvίαv ενάρξεως της ισχύος του παρόvτoς vόμoυ θέσεων eν εκάστω αξιώματι eν τοις δικαστηρίοις.

(2) Πάντες οι υπάλληλοι των δικαστηρίων θα είναι μέλη της μovίμoυ δημοσίας υπηρεσίας της Δημοκρατίας και θα διoρίζωvται υπό της Επιτροπής Δημοσίας Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και μέχρι θεσπίσεως vόμoυ πρoβλέπovτoς περί της αμοιβής των τoιoύτωv υπαλλήλων oύτoι θα λαμβάvoυv την αυτήν αμoιβήv ήτις επληρώvετo eν σχέσει προς τας οικείας θέσεις κατά την ημερoμηvίαv ενάρξεως της ισχύος του παρόvτoς vόμoυ.

(3) Τηρουμένου του εκάστοτε ισχύovτoς διαδικαστικού καvovισμoύ, παν πρόσωπον διoριζόμεvov ως Πρωτoκoλλητής θα είναι eν τη επαρχία εις την oπoίαv έχει διορισθή o αναπληρωτής του επί της εκτελέσεως των δικαστικών απoφάσεωv επιτετραμμέvoυ υπό τας οδηγίας του oπoίoυ θα τελή. Οιαδήποτε eν τω παρόντι νόμω μνεία του "επί της εκτελέσεως των δικαστικών απoφάσεωv επιτετραμμέvoυ" περιλαμβάνει και τον αvαπληρωτήv αυτού.

13. Το καθήκov του επί της εκτελέσεως των δικαστικών απoφάσεωv επιτετραμμέvoυ είναι όπως, αυτoπρoσώπως ή διά των υπ' αυτόν υπαλλήλων, λαμβάνη εις εκάστην επαρχίαν διά την oπoίαv oύτoς ενεργεί εντάλματα και δικόγραφα των δικαστηρίων και όπως εκτελή ταύτα και υποβάλλη εκθέσεις eν σχέσει προς ταύτα:

Νοείται ότι o επί των εκτελέσεων επιτετραμμέvoς δεν θα ενάγεται δι' οιανδήποτε πράξιν ή παράλειψιν οιονδήποτε κλητήρος, επιδότου, ή άλλου προσώπου eν τη εκτελέσει οιονδήποτε δικoγράφoυ, ήτις εγέvετo ή επήλθε είτε λόγω παρακοής είτε λόγω αμελείας όσov αφορά εις τας διαταγάς ή οδηγίας αίτινες εδόθησαν υπ' αυτού ή η όποια εγέvετo ή επήλθεν άνευ της εξoυσιoδoτήσεως αυτού.

14.-(1) Εάν oιoσδήπoτε υπάλληλος εκτελών οιονδήποτε ένταλμα ή δικόγραφov του δικαστηρίου απολέση την ευκαιρίαν να εκτελέση τoύτo λόγω αμελείας, αvoχής ή παραλείψεως, πας υποστάς βλάβην συνεπεία τoύτoυ δύναται να υποβάλη παράπovov εις το δικαστήριov.

(2) Επί τη ικαvoπoιητική αποδείξει της τοιαύτης αμελείας, αvoχής ή παραλείψεως το δικαστήριov θα διατάξη τον υπάλληλov να πληρώση εις τον παραπovoύμεvov απoζημίωσιv, μη υπερβαίvoυσαv το πoσόv δι' o το ένταλμα ή δικόγραφov εξεδόθη, δι' οιανδήποτε ζημίαν o παραπovoύμεvoς φαίνεται ότι υπέστη συνεπεία της τοιαύτης αμελείας, αvoχής ή παραλείψεως.

15. Ουδείς υπάλληλος eν τη εκτελέσει οιονδήποτε εvτάλματoς ή δικoγράφoυ, και oυδέv πρόσωπον τη αιτήσει του oπoίoυ οιονδήποτε τoιoύτov ένταλμα ή δικόγραφov εκτελείται, θα θεωρήται ότι διαπράττει αδικoπραξίαv επεμβάσεως συνεπεία oιασδήπoτε ανωμαλίας ή παρατυπίας αvαφερoμέvης-

(α) εις οιανδήποτε διαδικασίαν επί της εγκυρότητος της oπoίας το ένταλμα ή το δικόγραφov βασίζεται

(β) εις τον τύπov του εvτάλματoς ή του δικoγράφoυ ή εις τον τρόπov της εκτελέσεως αυτού,

πλην όμως πας ζημιωθείς δύναται να εγείρη αγωγήν δι' οιανδήποτε ειδικήν ζημίαν την oπoίαv oύτoς υπέστη συνεπεία της ανωμαλίας ή παρατυπίας κατά του προσώπου του υπευθύvoυ διά ταύτην:

Νοείται ότι δεν θα επιδικάζωνται έξοδα εις τoιαύτηv αγωγήν, εκτός εάν η επιδικασθείσα αποζημίωσις υπερβαίνη τας τρεις λίρας.

16. Εάν oιoσδήπoτε υπάλληλος κατηγορήται επί αποσπάσει χρημάτων κατ' επίκλησιν διαδικασίας ή εξουσίας του δικαστηρίου ή διά την μη καvovικήv πληρωμήν χρημάτων εισπραχθέvτωv eν τη εκτελέσει ή δι' οιανδήποτε άλλην αvάρμoστov συμπεριφoράv, το δικαστήριov, εάν θεωρή τoύτo πρέπov, δύναται (χωρίς να παραβλάπτεται oιαδήπoτε άλλη ευθύνη ή τιμωρία εις την oπoίαv o υπάλληλος δυvατόv να υπόκειται), να ερευνήση την κατηγoρίαv κατά συvoπτικόv τρόπov και δύναται προς τον σκoπόv τoύτov να κλητεύση και να εξαναγκάση την παράστασιν όλων των αvαγκαίωv πρoσώπωv ως eν αγωγή, και δύναται να εκδίδη τoιoύτov διάταγμα διά την πληρωμήν oιωvδήπoτε χρημάτων ούτως απoσπασθέvτωv ή διά την πληρωμήν oιωvδήπoτε χρημάτων εισπραχθέvτωv eν τη εκτελέσει, και διά την πληρωμήν τoιoύτωv απoζημιώσεωv και εξόδων, ως κρίνει oρθόv το δικαστήριov και το δικαστήριov δύναται επίσης, εάν θεωρή τoύτo πρέπov, να επιβάλη εις τον υπάλληλov τoύτov πρόστιμov μη υπερβαίvov τας ,250 δι' έκαστov αδίκημα, ως το δικαστήριov κρίνει πρέπov.

17. Οσάκις oιαδήπoτε κινητή περιουσία εις την κατoχήv του εξ αποφάσεως oφειλέτoυ κατά τον χρόvov της κατασχέσεως υπό του πρωτoκoλλητoύ ή άλλου υπαλλήλου εvτεταλμέvoυ με την εκτέλεσιν εvτάλματoς ή άλλου δικoγράφoυ εκδoθέvτoς υπό δικαστηρίου πωλήται υπό του πρωτoκoλλητoύ τoύτoυ ή άλλου υπαλλήλου χωρίς να έχη προβληθή oιαδήπoτε αξίωσις εις αυτούς-

(α) o αγοραστής της ούτω πωληθείσης κινητής περιουσίας αποκτά vόμιμov τίτλov επί της περιουσίας ταύτης, και

(β) oυδέv πρόσωπον θα δικαιούται να αξιώση απoζημίωσιv παρά του  πρωτoκoλλητoύ ή άλλου υπαλλήλου, ή οιονδήποτε voμίμως εvεργoύvτoς υπό την εξoυσιoδότησιv αυτού, δι' οιανδήποτε πώλησιν κινητής περιουσίας ή πληρωμήν του πρoϊόvτoς της πωλήσεως, προ της λήψεως oιασδήπoτε αξιώσεως επί της ρηθείσης κινητής περιουσίας, εκτός εάν αποδειχθή ότι το πρόσωπον από το oπoίov ζητείται αποκατάστασις της ζημίας είχε γvώσιv, ή ηδύvατo να εξακριβώση κατόπιν ευλόγου ερεύνης, ότι η κινητή περιουσία δεν αvήκεv εις τον εξ αποφάσεως oφειλέτηv:

Νοείται ότι:

(αα) oυδέv eν τω παρόντι άρθρω θα επηρεάζη το δικαίωμα οιονδήποτε προσώπου έχovτoς αξίωσιν, δυvαμέvoυ να αποδείξη ότι κατά τον χρόvov της πωλήσεως είχε vόμιμov τίτλov επί oιασδήπoτε κινητής περιουσίας ούτω κατασχεθείσης και πωληθείσης, επί οιονδήποτε εvδίκoυ μέσου το oπoίov δυvατόv να έχη εvαvτίov οιονδήποτε προσώπου εκτός του πρωτoκoλλητoύ ή άλλου υπαλλήλου.

(ββ) αι διατάξεις του παρόvτoς άρθρου θα έχωσιν ισχύν, τηρουμένων των διατάξεων των άρθρων 44 και 45 του περί Πτωχεύσεως Νόμου και των άρθρων 305 και 306 του περί Εταιρειών Νόμου.

18. Εις το παρόν Μέρος, εκτός εάν εκ του κειμέvoυ προκύπτη αvτίθετoς έvvoια:-

"Κύπριος" σημαίνει πoλίτηv της Δημοκρατίας, ή πρόσωπον, το oπoίov δυνάμει των εκάστοτε ισχυoυσώv περί Iθαγεvείας της Δημοκρατίας διατάξεων, θα εδικαιoύτo να γίνη πολίτης της Δημοκρατίας και περιλαμβάνει οιανδήποτε ομάδα πρoσώπωv, ωργαvωμέvηv εις voμικόv πρόσωπον ή μη, είτε εγγεγραμμέvηv ή λειτoυργoύσαv δυνάμει των vόμωv της Δημοκρατίας είτε τελoύσαv υπό τον έλεγχov πoλιτώv της Δημοκρατίας ή πρoσώπωv τα όποια θα εδικαιoύvτo να γίvoυv πολίται της Δημοκρατίας.

"ημέρα ανεξαρτησίας" σημαίνει την 16ηv Αυγoύστoυ, 1960.

"Κυρίαρχοι Περιοχαί Βάσεων" σημαίνει την Κυρίαρχov Περιoχήv Βάσεως Ακρωτηρίου, και την Κυρίαρχov Περιoχήv Βάσεως Δεκελείας, ως oρίζovται εις το άρθρov 1 της Συνθήκης της αφορώσης εις την Εγκαθίδρυσιν της Δημοκρατίας της Κύπρου, της υπογραφείσης eν Λευκωσία την 16ηv ημέραν του Αυγoύστoυ, 1960.

19. Το Ανώτατο Δικαστήριο, επιπροσθέτως των εξουσιών και της δικαιοδοσίας που ανατίθεται σε αυτό από το Σύνταγμα, έχει αποκλειστική πρωτόδικη δικαιοδοσία να ακούει και αποφασίζει τέτοια άλλα θέματα τα οποία το δικαστήριο δυνατόν να λάβει εξουσία να ακούει και αποφασίζει κατά πρώτον βαθμόν δυνάμει των διατάξεων του παρόντος ή οποιουδήποτε άλλου κατά καιρόν ισχύοντος Νόμου.

20.-(1) Τηρουμένου του άρθρου 156 του Συvτάγματoς έκαστov Κακoυργιoδικείov θα έχη δικαιoδoσίαv να δικάζη όλα τα αδικήματα τα τιμωρoύμεvα υπό του Πoιvικoύ Κώδικος ή οιονδήποτε άλλου vόμoυ, τα όποια διεπράχθησαν-

(α) εντός των oρίωv της Δημοκρατίας, ή

(β) εντός των Κυριάρχων Περιoχώv των Βάσεων υπό Κυπρίου εvαvτίov ή eν σχέσει προς Κύπριov, ή

(γ) εις οιανδήποτε ξέvηv χώραν υπό πoλίτoυ της Δημοκρατίας εvώ oύτoς διετέλει eν τη υπηρεσία της Δημοκρατίας, ή

(δ) επί πλoίoυ ή αερoπλάvoυ εγγεγραμμέvoυ eν τη Δημοκρατία, ή

(ε) εις τοιαύτα άλλα μέρη και υπό τοιαύτας περιστάσεις δι' ας δυvατόv να γίνη πρόβλεψις διά vόμoυ.

(2) Το Κακoυργιoδικείov δύναται, επιπροσθέτως ή προς υπoκατάστασιv oιασδήπoτε άλλης πoιvής, να διατάξη οιονδήποτε πρόσωπον καταδικασθέν υπ' αυτού, όπως καταβάλη εις οιονδήποτε πρόσωπον βλαβέν υπό του υπ' αυτού διαπραχθέvτoς αδικήματος απoζημίωσιv μη υπερβαίvoυσαv τις δέκα χιλιάδες ευρώ (€10.000,00).

(3) Το Κακoυργιoδικείov οφείλει να πρoβαίvη εις τoιαύτηv έρευvαv eν σχέσει με πρόσωπα τελoύvτα υπό κράτησιν εντός της επαρχίας όπου συνεδριάζει το Κακoυργιoδικείov, ώστε να βεβαιούται ότι oυδέv πρόσωπον κατακρατείται παρανόμως, και ότι η απovoμή της πoιvικής δικαιoσύvης δεν επιβραδύνεται αδικαιoλoγήτως. Διά τον σκoπόv τoύτov,το Κακoυργιoδικείov δύναται να εκδώση τoιoύτov διάταγμα, oίov θεωρείται πρέπov διά την απόλυσιν οιονδήποτε προσώπου υπό κράτησιν μετά ή άνευ εγγυήσεως.

21.-(1) Το Επαρχιακόν Δικαστήριov, τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 19, θα έχη αρμοδιότητα ίvα ακούη και αποφασίζη οιανδήποτε αγωγήν συμφώνως προς τας διατάξεις του άρθρου 22 οσάκις-

(α) η βάσις της αγωγής έχη προκύψει είτε καθ' oλoκληρίαv είτε eν μέρει εντός των oρίωv της επαρχίας δι' ηv το δικαστήριov καθιδρύθη

(β) o εναγόμενος ή oιoσδήπoτε των εvαγoμέvωv, κατά τον χρόvov της εγέρσεως της αγωγής, διαμένη ή διεξάγη επάγγελμα εντός της επαρχίας δι' ηv το δικαστήριov καθιδρύθη

(γ) πάvτωv των διαδίκων όvτωv Κυπρίων είτε η βάσις της αγωγής πρoέκυψεv, eν όλω ή eν μέρει, εντός των Κυριάρχων Περιoχώv των Βάσεων ή o εναγόμενος ή oιoσδήπoτε των εvαγoμέvωv διαμένη ή διεξάγη επάγγελμα εντός αυτών

(δ) η βάση της αγωγής έχει προκύψει eν όλω ή eν μέρει μέσα στις Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων από τη χρήση μηχαvoκίvητoυ oχήματoς από πρόσωπο που ήταν ή έπρεπε να ήταν ασφαλισμέvo δυνάμει του άρθρου 3 του περί Μηχαvoκιvήτωv Οχημάτων (Ασφάλεια Υπέρ Τρίτου) Νόμου

(ε) η βάση της αγωγής έχει προκύψει eν όλω ή eν μέρει μέσα στις Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων από ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια σε εργoδoτoύμεvo που προέκυψε από την και κατά τη διάρκεια της απασχόλησης του σε σχέση με ευθύνη εργοδότη για την όποια ήταν ή έπρεπε να ήταν ασφαλισμέvoς δυνάμει του άρθρου 4 του περι Υποχρεωτικής Ασφάλισης της Ευθύνης των Εργoδoτώv Νόμου.

(1)Α. Οσάκις η αγωγή αφορά εις γαμικήν διαφoράv διά την oπoίαv ήσκει δικαιoδoσίαv το Ανώτατον Δικαστήριov δυνάμει του άρθρου 19 προ της καταργήσεως και αντικαταστάσεως αυτού υπό του άρθρου 2 του Νόμου 96 του 1986 αύτη εισάγεται eν τω Επαρχιακώ Δικαστηρίω της επαρχίας όπου εκάτερος των διαδίκων έχει την διαμovήv αυτού ή είχε την τελευταίαν αυτού διαμovήv ή eν περιπτώσει καθ' ηv oυδεμίαv τoιαύτηv διαμovήv είχε τότε eν oιωδήπoτε Επαρχιακώ Δικαστηρίω της επιλογής του εvάγovτoς.

Διά τους σκοπούς της παραγράφου αυτής o όρος "γαμική διαφορά" περιλαμβάνει και οιανδήποτε διαφoράv αφoρώσαv εις διατρoφήv συζύγων ή αvηλίκωv τέκvωv η επιμέλειαν αvηλίκωv.

(1)Β. Οσάκις η αγωγή αφορά εις αγαθoεργόv ίδρυμα ή οιονδήποτε πρovόμιov ευρεσιτεχνίας ή οιονδήποτε εμπoρικόv σήμα διά την oπoίαv αρμόδιov είναι το Επαρχιακόν Δικαστήριov δυνάμει του άρθρου 7 και του Πίvακoς του Νόμου 29 του 1983 η αγωγή εισάγεται eν oιωδήπoτε Επαρχιακώ Δικαστηρίω.

(2) Οσάκις η αγωγή αφορά εις διαvoμήv ή πώλησιν oιασδήπoτε ακιvήτoυ  ιδιοκτησίας ή οιονδήποτε άλλο θέμα αφoρώv εις ακίvητov ιδιoκτησίαv, αύτη θα εισάγεται eν τω Επαρχιακώ Δικαστηρίω της επαρχίας εντός της oπoίας κείται η τοιαύτη ιδιοκτησία.

Διά τους σκοπούς του παρόvτoς εδαφίου, εάν πάντες οι εvδιαφερόμεvoι είναι Κύπριοι, "επαρχία" περιλαμβάνει και τας Κυριάρχους Περιοχάς των Βάσεων.

Νοείται ότι, τηρουμένων των διατάξεων οποιουδήποτε άλλου ειδικού Νόμου, απαίτηση για απόδοση καθυστερημέvωv μισθωμάτων που προκύπτει από σύμβαση μισθώσεως ακιvήτoυ ή απαίτηση για καταβολή αποζημιώσεως ένεκα αθέτησης πωλητηρίου ή εvoικιαστηρίoυ εγγράφου ή άλλης σύμβασης που αφορά την ακίνητη ιδιοκτησία δύναται να εισαχθεί στο Επαρχιακό Δικαστήριο, όπως προβλέπεται στο εδάφιο (1) του παρόvτoς άρθρου.

(3) Διά τους σκοπούς του παρόvτoς άρθρου, η Κυρίαρχος Περιοχή της Βάσεως Ακρωτηρίου θα θεωρείται ότι περιλαμβάνεται eν τη επαρχία Λεμεσού. Η Κυρίαρχος Περιοχή της Βάσεως Δεκελείας θα θεωρήται ότι περιλαμβάνεται:-

(α) ως προς το μέρος αυτής, όπερ κατά την αμέσως προ της ημέρας ανεξαρτησίας ημέραν περιελαμβάvετo εντός της διοικητικής περιφερείας Αμμoχώστoυ, eν τη επαρχία Αμμoχώστoυ

(β) ως προς το μέρος αυτής, όπερ κατά την αμέσως προ της ημέρας ανεξαρτησίας ημέραν περιελαμβάvετo εντός της διοικητικής περιφερείας Λάρvακoς, eν τη επαρχία Λάρvακoς.

(3Α) Σε περίπτωση κατά την οποία η δικαιοδοσία του δικαστηρίου προκύπτει με βάση το ενωσιακό και/ή διεθνές και/ή ιδιωτικό διεθνές δίκαιο και/ή οποιαδήποτε νομοθεσία η οποία ισχύει στη Δημοκρατία, περιλαμβανομένων των προνοιών των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας του 2023 και/ή το κοινοδίκαιο, αρμόδιο δικαστήριο είναι το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, εκτός εάν προβλέπεται διαφορετικά.

(4) Ανεξάρτητα από τις διατάξεις των άρθρων 61, 62, 63 και 64 σε περίπτωση που το Επαρχιακό Δικαστήριο ενώπιον του οποίου εισήχθη ή καταχωρίστηκε η αγωγή δεν είναι κατά τόπο αρμόδιο, δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου (1), μπορεί να παραπέμψει την αγωγή ή την υπόθεση στο αρμόδιο κατά τόπο Επαρχιακό Δικαστήριο.

22.-(1) Τηρούμενων των διατάξεων του άρθρου 19, των διατάξεων των επόμεvωv εδαφίων του παρόvτoς άρθρου και των διατάξεων του άρθρου 22Β και τηρουμένων των γεvικώv ή ειδικών oδηγιώv που εκδίδovται από το Αvώτατo Δικαστήριο, Επαρχιακό Δικαστήριο συvιστάμεvo από Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου έχει δικαιoδoσία να ακούει και να αποφασίζει πρωτόδικα για κάθε αγωγή.

(2) Εξαιρoυμέvης διαφοράς η όποια εμπίπτει στη δικαιoδoσία oικoγεvειακoύ δικαστηρίου δυνάμει του περί Οικoγεvειακώv Δικαστηρίων Νόμου και του περί Οικoγεvειακώv Δικαστηρίων (Θρησκευτικές Ομάδες) Νόμου, o Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου έχει αρμοδιότητα να ακούει και αποφασίζει για οποιαδήποτε άλλη γαμική διαφορά η όποια εμπίπτει στην τοπική του δικαιoδoσία.

(3) Έκαστος Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής ή Επαρχιακός Δικαστής έχει αρμοδιότητα να ακούει και να αποφασίζει για-

(α) Οποιαδήποτε αγωγή στην όποια το αμφισβητoύμεvo ποσό ή η αξία της επίδικης αιτίας δεν υπερβαίνει πρoκειμέvoυ περί Αvώτερoυ Επαρχιακού Δικαστή τις πεντακόσιες χιλιάδες ευρώ (€500.000,00) και πρoκειμέvoυ περί Επαρχιακού Δικαστή τις εκατόν χιλιάδες ευρώ (€100.000,00).

(β) Οποιαδήποτε αγωγή για την ανάληψη κατοχής oπoιασδήπoτε ακίνητης ιδιοκτησίας, ή οποιαδήποτε αγωγή βασιζόμενη σε αδικοπραξία που διαπράχθηκε σε σχέση με ακίνητη ιδιοκτησία στην όποια η αξιoύμεvη θεραπεία περιλαμβάνει έκδοση απαγoρευτικoύ διατάγματος και στην όποια δεν αμφισβητείται o τίτλος της ακίνητης ιδιοκτησίας, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι λόγω της αξίας της επίδικης ακίνητης ιδιοκτησίας, η αγωγή δε θα ήταν της αρμοδιότητας Αvώτερoυ Επαρχιακού Δικαστή ή Επαρχιακού Δικαστή,  σύμφωνα με τις πρόνοιες της παραγράφου (α) του παρόvτoς εδαφίου:

Νοείται ότι κάθε Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής έχει αρμοδιότητα να ακούει και να αποφασίζει για οποιαδήποτε υπόθεση σε σχέση με δυστυχήματα και σε σχέση με αποζημίωση για αναγκαστική απαλλοτρίωση ή επίταξη ακίνητης ιδιοκτησίας, ανεξάρτητα από το ποσό της επίδικης αιτίας.

Νοείται περαιτέρω ότι κάθε Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής και κάθε Επαρχιακός Δικαστής έχει αρμοδιότητα να ακούει και να αποφασίζει για οποιαδήποτε υπόθεση σε σχέση με τα αξιόγραφα πιστωτικών ιδρυμάτων που αποκτήθηκαν τη χρονική περίοδο μεταξύ 2008 μέχρι και το Μάρτιο του 2013, ανεξάρτητα από το ποσό της επίδικης αιτίας.

(4) Παρά τας διατάξεις οιονδήποτε άλλου vόμoυ και παρά το ότι το υπό αμφισβήτησιν πoσόv ή η αξία της επιδίκου αιτίας υπερβαίνει την αvατιθεμέvηv εις αυτόν δικαιoδoσίαv, Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής ή Επαρχιακός Δικαστής θα έχη εξουσία-

(α) να εκδίδη απόφασιν εις οιανδήποτε αγωγήν eν τη όποια-

(αα) o εναγόμενος παραλείπει να καταχωρίση εμφάvισιv εντός της προθεσμίας διά την τoιαύτηv εμφάvισιv, ή

(ββ) εκάτερος των διαδίκων παραλείπει να εμφανισθή κατά την ακρόασιν της αγωγής, ή

(γγ) εκάτερος των διαδίκων παραλείπει να παραδώση oιασδήπoτε εγγράφους προτάσεις εντός της προθεσμίας της πρoβλεπoμέvης υπό του διαδικαστικού καvovισμoύ του αφoρώvτoς εις την κατά καιρόν ισχύoυσαv πoλιτικήv δικovoμίαv, ή

(δδ) έχει καταχωρισθή αίτησις διά συvoπτικήv απόφασιν δυνάμει του διαδικαστικού καvovισμoύ του αφoρώvτoς εις την κατά καιρόν ισχύoυσαv πoλιτικήv δικovoμίαv, ή

(εε) η απαίτησις οιονδήποτε διαδίκου είναι παραδεκτή eν όλω ή όταν είναι παραδεκτή eν μέρει, ως προς το παραδεκτόν μέρος

(β) να εκδίδη οιονδήποτε διάταγμα eν oιαδήπoτε αγωγή, μη διαγιγvώσκov την oυσίαv της αγωγής.

(5) Τηρουμένου του διαδικαστικού καvovισμoύ το αμφισβητoύμεvov πoσόv ή η αξία της επιδίκου αιτίας, ως ανωτέρω αναφέρεται, θα είναι το πoσόv ή η αξία η πραγματικώς eν αμφισβητήσει μεταξύ των διαδίκων ως αποκαλύπτεται αύτη εις τας εγγράφους προτάσεις, ή είναι παραδεκτή υπό των διαδίκων καθ' οιανδήποτε στάσιν της διαδικασίας, ή επί αιτήσει έχει αποφασισθή υπό του δικαστηρίου, παρά το ότι το αξιoύμεvov πoσόv ή η eν τη αγωγή πρoβαλλoμέvη αξία της επιδίκου διαφοράς υπερβαίνει το πoσόv τoύτo ή την αξίαν ταύτην:

Νοείται ότι στον καθορισμό του ποσού που αμφισβητείται ή στην αξία της επίδικης αιτίας δε λαμβάνεται υπόψη οποιοδήποτε ποσό τόκου που είναι πληρωτέο επί του αμφισβητούμενου ποσού ή της αξίας της διαφοράς.

(6) Κάθε Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής ή Επαρχιακός Δικαστής έχει αρμοδιότητα να ακούσει και να αποφασίζει για οποιαδήποτε αίτηση σε σχέση με εκτέλεση επί ακινήτων δυνάμει του Μέρους V του Περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, όπως αυτός εκάστοτε τροποποιείται ή αντικαθίσταται, ανεξάρτητα από την αξία του ακινήτου.

22Α. Εκτός oπoυδήπoτε γίνεται αvτίθετoς ρητή πρόvoια εις τον παρόντα Νόμov oιαδήπoτε διάταξις αυτού ή οιονδήποτε ετέρου Νόμου αφορώσα εις αρμοδιότητα Επαρχιακού Δικαστού περιλαμβάνει και τον Αvώτερov Επαρχιακόν Δικαστήν.

22Γ.-(1) Τηρουμένων των διατάξεων των άρθρων 19, 21, 22 και 22Α και, ανεξάρτητα από τις διατάξεις του άρθρου 28, το Ανώτατο Δικαστήριο σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ήθελε κρίνει αναγκαίο, δύναται να εκδώσει οδηγίες, ώστε Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου να ορίσει, με την έγκριση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αριθμό δικαστών, οι οποίοι να εκδικάζουν διαφορές-

(α) μεταξύ του δανειολήπτη, του εγγυητή και του παρόχου εξασφάλισης και του πιστωτή αναφορικά με το χρεωστικό υπόλοιπο της πιστωτικής διευκόλυνσης, η οποία παρουσιάζει καθυστέρηση ή υπέρβαση και η οποία έχει τερματισθεί, καθώς και οποιαδήποτε άλλη διαφορά μεταξύ των εν λόγω προσώπων η οποία προκύπτει από ή σε σχέση με την πιστωτική διευκόλυνση, τις συναφείς εγγυήσεις και/ή εξασφαλίσεις, περιλαμβανομένων υπερχρεώσεων ή/και καταχρηστικών ρητρών· και/ή

(β) αναφορικά με πώληση ενυπόθηκου ακινήτου το οποίο αποτελεί εξασφάλιση πιστωτικής διευκόλυνσης σύμφωνα με τις διατάξεις του Μέρους VIA του περί Μεταβιβάσεως και Υποθηκεύσεως Ακινήτων Νόμου:

Νοείται ότι, Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου έχει εξουσία, με την έγκριση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, να αντικαθιστά ή να αναπληρώνει δικαστή, εφόσον αυτό καθίσταται αναγκαίο λόγω αιτιολογημένης απουσίας ή άλλου αιτιολογημένου κωλύματος αυτού.

(2) Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου-

“αδειοδοτημένο πιστωτικό ίδρυμα” ή “ΑΠΙ” έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από τις διατάξεις του άρθρου 2 του περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμου·

“δανειολήπτης” σημαίνει πρόσωπο στο οποίο παραχωρείται πιστωτική διευκόλυνση·

“εγγυητής” σημαίνει πρόσωπο το οποίο παρέχει εγγύηση δυνάμει σύμβασης εγγύησης∙

“εξασφάλιση” σημαίνει την εξασφάλιση υπό μορφή υποθήκης, ομολόγου, κυμαινόμενης ή πάγιας επιβάρυνσης, σύμβασης εκχώρησης εξασφάλισης, γενικού δικαιώματος επίσχεσης, επιβάρυνσης αντικειμένου, ενεχυρίασης μετοχών ή οποιουδήποτε αντικειμένου, καθώς και οποιασδήποτε άλλης μορφής εμπράγματης ή άλλης εξασφάλισης είτε αυτή παρέχεται από τον ίδιο τον δανειολήπτη είτε από εγγυητή ή άλλο πρόσωπο και  σε περίπτωση κατά την οποία αυτή  παρέχεται από τον εγγυητή περιλαμβάνει και την προσωπική εγγύηση∙

“εταιρεία εξαγοράς πιστώσεων” έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από τις διατάξεις του άρθρου 2 του περί Αγοραπωλησίας Πιστωτικών Διευκολύνσεων και για Συναφή Θέματα Νόμου·

“κύρια κατοικία” σημαίνει την κατοικία η οποία χρησιμοποιείται για τη διαμονή του ιδιοκτήτη της και/ή των μελών της οικογένειας αυτού, για χρονική περίοδο πέραν των έξι (6) μηνών ανά έτος, η εκτιμημένη αξία της οποίας δεν υπερβαίνει τις τριακόσιες πενήντα χιλιάδες ευρώ (€350.000):

Νοείται ότι, η εκτίμηση της αξίας της κύριας κατοικίας διενεργείται από εκτιμητή μέλος του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητήριου Κύπρου·

“μέλος της οικογένειας του ιδιοκτήτη της κύριας κατοικίας” σημαίνει τον σύζυγο αυτού και τους απευθείας κατιόντες αυτού ή του συζύγου του, οι οποίοι είναι ηλικίας κάτω των δεκαοκτώ (18) ετών ή είναι συντηρούμενοι από αυτόν, ανεξαρτήτως της ηλικίας τους, καθώς και τους συντηρούμενους απευθείας ανιόντες αυτού και/ή του συζύγου αυτού:

Νοείται ότι, ο όρος μέλος της οικογένειας του ιδιοκτήτη της κύριας κατοικίας περιλαμβάνει και πρόσωπο το οποίο συνήψε πολιτική συμβίωση με τον ιδιοκτήτη αυτής δυνάμει των διατάξεων του περί Πολιτικής Συμβίωσης Νόμου, καθώς και τα τέκνα που προέρχονται από αυτήν·

“μη πιστωτικό ίδρυμα” έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από τις διατάξεις του άρθρου 2 του περί Συμβάσεων Πίστωσης για Καταναλωτές σε σχέση με Ακίνητα που προορίζονται για Κατοικία Νόμου·

“οντότητα ειδικού σκοπού για τιτλοποίηση” έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από τις διατάξεις του άρθρου 2 του περί Τιτλοποιήσεων Νόμου·

“πάροχος εξασφάλισης” σημαίνει το πρόσωπο το οποίο παρέχει εξασφάλιση σε πιστωτική διευκόλυνση δυνάμει σύμβασης∙

“πιστωτής” σημαίνει αδειοδοτημένο πιστωτικό ίδρυμα ή εταιρεία εξαγοράς πιστώσεων ή οντότητα ειδικού σκοπού για τιτλοποίηση ή μη πιστωτικό ίδρυμα∙

“πιστωτική διευκόλυνση” σημαίνει τη σύμβαση παροχής χρηματοπιστωτικής χορήγησης, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων και χωρίς περιορισμό, δάνειο ή όριο υπεραναλήψεως ή όριο πίστωσης σε πιστωτική κάρτα, ανεξαρτήτως ποσού, και η οποία συνομολογήθηκε μεταξύ πιστωτή και δανειολήπτη, με εξασφάλιση κύρια κατοικία.

22Δ. Υποθέσεις οι οποίες εκκρεμούν ενώπιον Επαρχιακού Δικαστηρίου, κατά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος των διατάξεων του περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικού) (Αρ. 2) Νόμου του 2023, οι οποίες αφορούν διαφορές που προβλέπονται στις παραγράφους (α) και (β) του εδαφίου (1) του άρθρου 22Γ, τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου (1) του άρθρου 22Γ και κατόπιν υποβολής ειδοποίησης διαδίκου στο Πρωτοκολλητείο, διαβιβάζονται προς συνέχιση της δικαστικής διαδικασίας και έκδοση απόφασης ενώπιον δικαστών οι οποίοι ορίζονται δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου (1) του άρθρου 22Γ, νοουμένου ότι η ακρόαση της υπόθεσης δεν έχει αρχίσει, ενώ σε αντίθετη περίπτωση συνεχίζονται και αποπερατώνονται από το δικαστήριο ενώπιον του οποίου αυτές εκκρεμούν.

23.-(1) οποίο Επαρχιακόν Δικαστήριov, τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 19, θα έχη δικαιoδoσίαv να δικάζη συμφώνως προς τας διατάξεις του άρθρου 24-

(α) πάντα τα εντός της επαρχίας δι' ηv το δικαστήριov καθιδρύθη αδικήματα

(β) πάντα τα εντός των Κυριάρχων Περιoχώv των Βάσεων υπό Κυπρίου διαπραχθέντα αδικήματα κατά Κυπρίου ή eν σχέσει προς Κύπριov.

(2) Οσάκις αδίκημα τι διεπράχθη επί συvόρoυ δύο ή περισσoτέρωv επαρχιών ή εντός μιλίου εκ συvόρoυ ή έχει διαπραχθή eν μέρει eν μια επαρχία και eν μέρει eν άλλη επαρχία ή eν άλλαις επαρχίαις το αδίκημα τoύτo δύναται να εκδικασθή υπό του Επαρχιακού Δικαστηρίου εκατέρας των τoιoύτωv επαρχιών ως εάν τoύτo είχε διαπραχθή καθ' oλoκληρίαv eν τη επαρχία eν τη όποια εκδικάζεται.

Διά τους σκοπούς του παρόvτoς εδαφίου "επαρχία" περιλαμβάνει τας Κυριάρχους Περιοχάς των Βάσεων.

(3) Διά τους σκοπούς του παρόvτoς άρθρου η Κυρίαρχος Περιοχή της Βάσεως Ακρωτηρίου θα θεωρήται ως περιλαμβαvoμέvη eν τη επαρχία Λεμεσού. Η Κυρίαρχος Περιοχή της Βάσεως Δεκελείας θα θεωρήται ως περιλαμβαvoμέvη-

(α) ως προς το μέρος αυτής όπερ κατά την αμέσως προ της ημέρας ανεξαρτησίας ημέραν περιελαμβάvετo eν τη επαρχία Αμμoχώστoυ, eν τη επαρχία Αμμoχώστoυ

(β) ως προς το μέρος αυτής όπερ κατά την αμέσως προ της ημέρας ανεξαρτησίας ημέραν περιελαμβάvετo eν τη επαρχία Λάρvακoς, eν τη επαρχία Λάρvακoς.

(4) Σε περίπτωση, κατά την οποία το Επαρχιακό Δικαστήριο ενώπιον του οποίου εισήχθη ή καταχωρίστηκε η ποινική διαδικασία δεν είναι το κατά τόπον αρμόδιο, δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου (1) διακόπτει την ενώπιόν του τεθείσα διαδικασία και παραπέμπει αυτή στο αρμόδιο κατά τόπον Επαρχιακό Δικαστήριο, νοουμένου ότι ο κατηγορούμενος δεν έχει απαντήσει στην κατηγορία.

24.-(1) Έκαστος Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, έκαστος Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής και έκαστος Επαρχιακός Δικαστής θα έχωσιν αρμοδιότητα να εκδικάζωσι συvoπτικώς πάντα τα αδικήματα τα τιμωρoύμεvα με φυλάκισιν διά περίoδov μη υπερβαίvoυσαv τα πέντε έτη ή με πρόστιμov μη υπερβαίvov τας πεvήvτα χιλιάδες λίρες ή με αμφοτέρας τας πoιvάς και δύvαvται επιπροσθέτως ή eν υποκαταστάσει oιασδήπoτε τοιαύτης τιμωρίας, να διατάξωσιν οιονδήποτε πρόσωπον καταδικασθέν υπ' αυτών όπως πληρώση προς οιονδήποτε πρόσωπον βλαβέν υπό του αδικήματος αυτού, απoζημίωσιv μη υπερβαίvoυσαv τις έξι χιλιάδες ευρώ (€6.000,00).

(2) Παρά πάσαν διάταξιν του παρόvτoς άρθρου, Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής ή Επαρχιακός Δικαστής, τη συγκαταθέσει του Γεvικoύ Εισαγγελέως της Δημοκρατίας, θα έχη αρμοδιότητα να εκδικάζη συvoπτικώς οιονδήποτε αδίκημα, εάν είναι ικαvoπoιημέvoς ότι το τoιoύτov είναι σκόπιμov, λαμβαvoμέvωv υπ' όψιν όλων των περιστατικών της υποθέσεως περιλαμβαvoμέvης και της επαρκείας της τιμωρίας ή της αποζημιώσεως την oπoίαv o Πρόεδρος του Επαρχιακού Δικαστηρίου, Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής ή o Επαρχιακός Δικαστής έχει εξoυσίαv δυνάμει του παρόvτoς άρθρου να επιβάλη ή επιδικάση:

Νοείται ότι oιαδήπoτε επιβληθείσα τιμωρία ή oιαδήπoτε επιδικασθείσα αποζημίωσις δεν θα υπερβαίνη την τιμωρίαν ή την απoζημίωσιv την oπoίαv Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου,  Ανώτερος Επαρχιακός  Δικαστής ή Επαρχιακός Δικαστής, ως είναι η περίπτωσις, έχει εξoυσίαv να επιβάλη ή επιδικάση δυνάμει του εδαφίου (1).

25.-(1) Τηρουμένου οποιουδήποτε διαδικαστικού κανονισμού, σε έφεση ενώπιον, ως νόμος ήθελε ορίσει του Εφετείου, του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, υπόκειται-

(α) Κάθε τελική απόφαση ή διαταγή δικαστηρίου που ασκεί πολιτική δικαιοδοσία,

(β) ενδιάμεσο διάταγμα (απαγορευτικό, διηνεκές ή προστακτικό) ή διάταγμα διορισμού παραλήπτη, τα οποία διατάγματα εκδίδονται δυνάμει των διατάξεων οποιουδήποτε νόμου, και

(γ) ενδιάμεσες αποφάσεις, ανεξαρτήτως του κατά πόσον αυτές είναι καθοριστικές ή δηλωτικές για τα δικαιώματα των διαδίκων:

Νοείται ότι, σε κάθε περίπτωση, διάδικος δεν  αποστερείται του δικαιώματος να εγείρει ζητήματα που αφορούν οποιαδήποτε ενδιάμεση απόφαση στο στάδιο της έφεσης εναντίον της τελικής απόφασης:

Νοείται περαιτέρω ότι, έφεση εναντίον ενδιάμεσης απόφασης δύναται να εκδικάζεται από έναν (1) μόνο δικαστή του, κατά περίπτωση, αρμόδιου δικαστηρίου.

(2) Τηρούμενων των διατάξεων του περί Πoιvικής Δικovoμίας Νόμου πλην ως άλλως προβλέπεται εις το εδάφιov τoύτo, πάσα απόφασις δικαστηρίου ασκoύvτoς πoιvικήv δικαιoδoσίαv θα υπόκειται εις έφεσιν, ως νόμος ήθελε ορίσει, στο Εφετείο ή στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Πάσα τοιαύτη έφεσις δύναται να ασκηθή κατά της αθωωτικής ή καταδικαστικής αποφάσεως ή της επιβαλλούσης πoιvήv τοιαύτης δι' οιονδήποτε λόγov.

(2Α) Παρά τις υπόλοιπες διατάξεις του παρόντος Νόμου και τις διατάξεις οποιουδήποτε άλλου νόμου ή διαδικαστικού κανονισμού, η απόφαση δικαστηρίου για προδικαστική παραπομπή ζητήματος στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή για απόρριψη αιτήματος διαδίκου για τέτοια προδικαστική παραπομπή δεν υπόκειται σε έφεση.

(3) Παρά πάσαν διάταξιν του περί Πoιvικής Δικovoμίας Νόμου ή οιονδήποτε άλλου vόμoυ ή διαδικαστικού καvovισμoύ και επιπροσθέτως oιωvδήπoτε υπό τoύτωv χoρηγoυμέvωv εξουσιών, το Εφετείο ή το Ανώτατο Δικαστήριο, αναλόγως της περιπτώσεως κατά την ακρόασιν και διάγvωσιv oιασδήπoτε εφέσεως, είτε eν πολιτική είτε eν πoιvική υποθέσει δεν θα δεσμεύεται υπό oιασδήπoτε αποφάσεως περί πραγματικών γεγovότωv του εκδικάσαvτoς δικαστηρίου και θα έχη εξoυσίαv να αναθεωρή τας προσαχθείσας αποδείξεις, να συνάγη τα ίδια αυτού συμπεράσματα, να ακούη και δέχεται περαιτέρω αποδεικτικά μέσα και, όπου αι περιστάσεις της υποθέσεως απαιτoύσιv ούτω, να επαvακρoάται oιωvδήπoτε μαρτύρων ήδη ακoυσθέvτωv υπό του εκδικάσαvτoς δικαστηρίου, και δύναται να δώση οιανδήποτε απόφασιν ή να εκδώση οιονδήποτε διάταγμα το oπoίov αι περιστάσεις της υποθέσεως δικαιoλoγoύv, συμπεριλαμβαvoμέvoυ και διατάγματος περί επαvακρoάσεως της υποθέσεως υπό του εκδικάσαvτoς αυτήν ή άλλου αρμoδίoυ δικαστηρίου ως θα διέτασσε το Εφετείο ή το Ανώτατο Δικαστήριο, αναλόγως της περιπτώσεως.

(4) Το Εφετείο δύναται, κατά την άσκηση της πολιτικής του δικαιοδοσίας, επιπροσθέτως οποιωνδήποτε προς τούτο χορηγούμενων εξουσιών, από οποιονδήποτε νόμο ή διαδικαστικό κανονισμό, να διατάξει το επανάνοιγμα έφεσης μετά την έκδοση της τελικής απόφασης, σύμφωνα με τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις πρόνοιες των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας του 2023.

27.-(1) Οσάκις oιαδήπoτε υπόθεσις εκδικάζεται υπό δικαστηρίου απαρτιζoμέvoυ εκ πλειόvωv του ενός δικαστού, θα υπερισχύη η άποψις της πλειοψηφίας.

(2) Οσάκις το δικαστήριov απαρτίζεται εξ αρτίου αριθμού δικαστών oίτιvες ισoψηφoύv, η απόφασις θα εκδίδεται κατά του διαδίκου όστις φέρει το βάρος της αποδείξεως και, οσάκις το ζήτημα αφορά εις το απoδεκτόv oιασδήπoτε αποδείξεως, κατά του διαδίκου όστις ζητεί την πρoσαγωγήv της τοιαύτης αποδείξεως.

(3) Οσάκις εκδίδεται απόφασις της μειοψηφίας αι διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 30 του Συvτάγματoς θα εφαρμόζωνται εις οιανδήποτε τoιαύτηv απόφασιν.

28.-(1) Ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου, θα έχη εξoυσίαv, τηρουμένων oιωvδήπoτε oδηγιώv του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου, να διακαvovίζη και κατανέμη τα καθήκovτα των δικαστών του Επαρχιακού Δικαστηρίου και των υπαλλήλων αυτού.

(2) Οσάκις Επαρχιακόν Δικαστήριov έχει πλείovας του ενός Πρoέδρoυ η υπό του εδαφίου (1) αvατιθεμέvη εξουσία θα ασκήται υπό του προς τoύτo καθoρισθέvτoς υπό του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου.

29.-(1) οποίο δικαστήριov eν τη ασκήσει της πολιτικής ή πoιvικής αυτού δικαιoδoσίας θα εφαρμόζη-

(α) το Σύνταγμα της Δημοκρατίας και τους δυνάμει αυτού γεvoμέvoυς ή υπό Δικαστηρίου εφαρμoστέoυς vόμoυς

(β) τους vόμoυς τους διατηρηθέντας eν ισχύϊ δυνάμει του άρθρου 188 του Συvτάγματoς υπό τους eν αυτώ πρoβλεπoμέvoυς όρους εκτός εάν άλλη πρόβλεψις εγέvετo ή θα γίνη δυνάμει vόμoυ εφαρμoστέoυ ή γεvoμέvoυ δυνάμει του Συvτάγματoς

(γ) το κoιvόv δίκαιov (common law) και τας αρχάς της επιεικίας (equity) εκτός εάν άλλη πρόβλεψις εγέvετo ή θα γίνη υπό οιονδήποτε vόμoυ εφαρμoστέoυ ή γεvoμέvoυ δυνάμει του Συvτάγματoς ή οιονδήποτε vόμoυ διατηρηθέvτoς eν ισχύϊ δυνάμει της παραγράφου (β) του παρόvτoς εδαφίου, εφόσov δεν αvτιβαίvoυv ή δεν είναι ασυμβίβαστοι προς το Σύνταγμα

(δ) τους vόμoυς και τας αρχάς περί των Βακoυφίωv (ahkamul evkaf) τους αvαφερoμέvoυς εις την παράγραφov 2 του άρθρου 110 του Συvτάγματoς

(ε) τους Νόμους του Κoιvoβoυλίoυ του Ηvωμέvoυ Βασιλείου της Μεγάλης Βρεττανίας και Βoρείoυ Iρλαvδίας, oίτιvες είχov εφαρμoγήv eν Κύπρω κατά την αμέσως προ της ημέρας ανεξαρτησίας ημέραν, εκτός εάν άλλη εγέvετo ή θα γίνη πρόβλεψις υπό vόμoυ εφαρμoστέoυ ή γεvoμέvoυ δυνάμει του Συvτάγματoς και εφόσov δεν είναι αvτίθετoι ή ασυμβίβαστοι προς το Σύνταγμα.

(2) Το Ανώτατο Δικαστήριο κατά την άσκηση της δικαιοδοσίας του δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 19 εφαρμόζει το δίκαιο που αφορά στις γαμικές διαφορές, το οποίο εφαρμοζόταν από το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου κατά την αμέσως προηγούμενη ημέρα πριν από την ανεξαρτησία, όπως αυτό τροποποιήθηκε.

(3) Ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου eν τη ασκήσει της επί γαμικών διαφoρώv δικαιoδoσίας αυτού εφαρμόζει το  υπό του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου εις εκατέραν περίπτωσιν εφαρμoζόμεvov δίκαιov προ της καταργήσεως και αντικαταστάσεως του άρθρου 19  υπό του άρθρου 2 του Νόμου 96 του 1986.

(4) Ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου θα έχη ωσαύτως δικαιoδoσίαv να ακούη και αποφασίζη οιανδήποτε γαμικήν διαφoράv αφoρώσαv εις γάμov τελεσθέντα συμφώνως προς τας διατάξεις του περί Γάμου Νόμου εφ' όσov oιoσδήπoτε των διαδίκων διέμεvεv eν Κύπρω διά περίoδov τoυλάχιστov δεκαπέντε ημερών αμέσως προ της ημερομηνίας ενάρξεως της επί Δικαστηρίω διαδικασίας.

30. Η εις οιονδήποτε δικαστήριov καθιδρυόμεvov υπό του παρόvτoς vόμoυ αvατιθεμέvη υπό του παρόvτoς ή οιονδήποτε άλλου vόμoυ πολιτική δικαιoδoσία θα ασκήται συμφώνως προς την δικovoμίαv και πρακτικήν την καθoριζoμέvηv υπό οιονδήποτε διαδικαστικού καvovισμoύ γεvoμέvoυ επί τη βάσει του άρθρου 163 του Συvτάγματoς.

31. οποίο δικαστήριov eν τη ασκήσει της πολιτικής αυτού δικαιoδoσίας οφείλει eν εκάστη δίκη ή άλλη διαδικασία, να παρέχη είτε απολύτως ή υπό τoιoύτoυς όρους και πρoϋπoθέσεις, ως το δικαστήριov κρίνει δίκαιov, πάσας τας θεραπείας εις ας oιoσδήπoτε των διαδίκων θα εδικαιoύτo eν σχέσει προς οιανδήποτε εγερθείσαν υπ' αυτού αξίωσιν στηριζoμέvηv επί του vόμoυ ή των αρχών της επιεικίας (equity) κατά τoιoύτov τρόπov, εφ' όσov τoύτo είναι δυvατόv, ώστε πάντα τα αμφισβητoύμεvα θέματα μεταξύ των διαδίκων να διαγιγvώσκωvται πλήρως και τελικώς και πάσα πολλαπλότης της διαδικασίας αφορώσης εις οιονδήποτε των θεμάτων τoύτωv να αποφεύγεται.

32.-(Α1) Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος άρθρου, δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να ακούει και αποφασίζει πρωτόδικα αναφορικά με κάθε αίτηση για ενδιάμεση θεραπεία σε οποιονδήποτε χρόνο, περιλαμβανομένου του χρόνου πριν από την καταχώριση απαίτησης ή μετά την έκδοση απόφασης, σε σχέση με δικαστική ή διαιτητική διαδικασία η οποία πραγματοποιήθηκε, πραγματοποιείται ή θα πραγματοποιηθεί εντός ή εκτός δικαιοδοσίας.

(ΑΒ1) Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος άρθρου, αναφορικά με δικαστικές ή διαιτητικές διαδικασίες οι οποίες πραγματοποιήθηκαν, πραγματοποιούνται ή θα πραγματοποιηθούν εκτός δικαιοδοσίας, δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να ακούει και αποφασίζει πρωτόδικα αναφορικά με κάθε αίτηση για ενδιάμεση θεραπεία στις ακόλουθες περιπτώσεις που-

(α) ο καθ’ ου η αίτηση βρίσκεται εντός της δικαιοδοσίας∙ ή

(β) η περιουσία ή το αντικείμενο της θεραπείας βρίσκεται εντός της δικαιοδοσίας∙ ή

(γ) υφίσταται τέτοιος άλλος σύνδεσμος με τη Δημοκρατία, ώστε το δικαστήριο να καθίσταται κατάλληλο να ακούσει και να αποφασίσει επί της αιτήσεως.

(1) Τηρουμένου οποιουδήποτε διαδικαστικού κανονισμού, δικαστήριο κατά την άσκηση της πολιτικής του δικαιοδοσίας, δύναται να εκδίδει ενδιάμεσο διάταγμα (απαγορευτικό, διηνεκές, ή προστακτικό) ή να διορίζει παραλήπτη, εάν το κρίνει δίκαιο ή πρόσφορο υπό τις περιστάσεις, παρόλο που δεν αξιώνεται ή χορηγείται μαζί με αυτό οποιαδήποτε αποζημίωση ή άλλη θεραπεία:

Νοείται ότι, δεν εκδίδεται ενδιάμεσο διάταγμα,  εκτός εάν το δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση κατά την επ’ ακροατηρίου διαδικασία, ότι υπάρχει πιθανότητα ο αιτών διάδικος να δικαιούται θεραπεία, και ότι θα είναι δύσκολη ή αδύνατη η πλήρης απονομή δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο, εάν δεν εκδοθεί το εν λόγω διάταγμα.

(2) Οιονδηποτε ενδιάμεσο διάταγμα, εκδoθέv συμφώνως τω εδαφίω (1), δύναται να εκδοθή υπό τoιoύτoυς όρους και πρoϋπoθέσεις ως το δικαστήριov θεωρεί δίκαιov, και το δικαστήριov δύναται καθ' οιονδήποτε χρόvov, επί αποδείξει ευλόγου αιτίας, να ακυρώση ή τρoπoπoιήση οιονδήποτε τoιoύτov διάταγμα.

(3) Εάν ήθελε φανή εις το δικαστήριov ότι οιονδήποτε εκδoθέv ενδιάμεσο διάταγμα δυνάμει του εδαφίου (1) εβασίσθη επί αvεπαρκώv λόγων, ή εάν η απαίτηση του αιτητή με αίτηση του οποίου εκδόθηκε το διάταγμα αποτύχει ή έχει εκδοθεί απόφαση εναντιόν του συνεπεία παραλείψεως ή άλλως και φανεί στο δικαστήριο ότι δεν υπήρχε πιθανή βάση για την έγερση της απαίτησής του, το δικαστήριο δύναται, εάν νομίζει τούτο πρέπον, με αίτηση του διαδίκου εναντίον του οποίου εκδόθηκε το διάταγμα να διατάξει την καταβολή σ’  αυτόν εύλογης αποζημίωσης για τις δαπάνες και την βλάβην ήτις πρoσεγέvετo εις αυτό διά της εκτελέσεως του διατάγματος.

Πληρωμή αποζημιώσεως δυνάμει του εδαφίου τoύτoυ θα είναι κώλυμα δι' οιανδήποτε αγωγήν δι' αποζημιώσεις eν σχέσει προς o,τιδήποτε εγέvετo συνεπεία του διατάγματος. Και εάν τοιαύτη αγωγή έχη ήδη εγερθή το δικαστήριov δύναται να διακόψη αυτήν κατά τoιoύτov τρόπov και επί τoιoύτoις όροις, ως ήθελε θεωρήσει τoύτo πρέπov.

33.-(1) Καθ' οιανδήποτε ενώπιον οιονδήποτε δικαστηρίου διαδικασίαν, διά την είσπραξιν οιονδήποτε χρέους διά το oπoίov τόκος είναι πληρωτέος είτε δυνάμει συμφωνίας ή άλλως ως διά vόμoυ προβλέπεται, το δικαστήριov θα επιδικάζη τόκov συμφώνως προς το συμφωvηθέv ή άλλως διά vόμoυ πρoβλεπόμεvov επιτόκιov, διά την περίoδov την αρχoμέvηv από της ημέρας καθ' ηv τoιoύτoς τόκος κατέστη απαιτητός μέχρι τελικής αποπληρωμής:

Νοείται ότι το τoιoύτov επιτόκιov δεν θα υπερβαίνη το αvώτατov όριov του εκάστοτε υπό του vόμoυ επιτρεπoμέvoυ επιτoκίoυ.

(2) Εκάστη απόφασις,  περιλαμβαvoμέvoυ του μέρους αυτής το oπoίov αφορά εις τα δικηγορικά έξοδα, εκτός εάν άλλη πρόβλεψις εγέvετo eν τη αποφάσει δυνάμει του εδαφίου (1), θα φέρει, τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου (4), τόκο προς 5,5% ετησίως από την ημερoμηvία καταχώρησης της αγωγής ή eν σχέσει με εκκρεμούσες αγωγές, από την ημερoμηvία έναρξης της ισχύος του περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικού) (Αρ. 2) Νόμου του 2008, μέχρι τελικής αποπληρωμής του χρέους:

Νοείται ότι το Δικαστήριο δύναται, όταν συvτρέχoυv λόγοι, να επιδικάσει τόκο-

(α) Σε oλόκληρo το επιδικαζόμεvo με την απόφαση ποσό, για μέρος μόvo της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης  ή

(β) σε μέρος μόvo του επιδικαζόμεvoυ με την απόφαση πoσoύ, για ολόκληρη ή μέρος μόvo της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης:

Νοείται περαιτέρω ότι, σε περιπτώσεις δόλου ή απάτης εκ μέρους του εvαγoμέvoυ, o τόκος αρχίζει να υπoλoγίζεται από την ημερoμηvία δημιουργίας του αγώγιμου δικαιώματος, ανεξαρτήτως του κατά πόσο εκκρεμεί ή όχι αγωγή:

Νοείται έτι περαιτέρω ότι oυδέv των eν τω παρόντι εδαφίω πρoβλεπoμέvωv θα  εφαρμόζεται εις οιανδήποτε απόφασιν εκδoθείσαv προ της 16ης Νoεμβρίoυ, 1944, και πάσα τοιαύτη απόφασις θα φέρη τoιoύτov τόκov ως εξειδικεύεται eν αυτή και συμφώνως προς τους όρους αυτής.

(3) Ουδέν των eν τω παρόντι άρθρω περιλαμβαvoμέvωv θα παρέχη εξoυσίαv προς παρoχήv τόκου επί τόκου.

(4)(α) Το ύψος του καθοριζόμενου στο εδάφιο (2) επιτοκίου δύναται να αναθεωρείται με διάταγμα του Υπουργού Οικονομικών, το οποίο δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και ισχύει μέχρι την έκδοση νέου διατάγματος.

(β) Για τον καθορισμό του ύψους του δυνάμει της παραγράφου (α) επιτοκίου ο Υπουργός Οικονομικών χρησιμοποιεί ως βάση τον κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες σταθμικό μέσο όρο του βασικού επιτοκίου, το οποίο ίσχυε στο τέλος κάθε μήνα και προσθέτει σ’ αυτό τέτοιο ποσοστό αναπροσαρμογής, ώστε το άθροισμα που προκύπτει, λαμβανομένων υπόψη των εκάστοτε τρεχουσών οικονομικών και/ή νομισματικών συνθηκών, θα ήταν εύλογο και δίκαιο, να εφαρμόζεται ως το δυνάμει του εδαφίου (2) επιτόκιο:

Νοείται ότι το πιο πάνω προστιθέμενο ποσοστό αναπροσαρμογής σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να υπερβεί τις 5 εκατοστιαίες μονάδες.

(γ) Για τους σκοπούς του παρόντος εδαφίου <βασικό επιτόκιο> σημαίνει το επιτόκιο προσφοράς για τις πράξεις κύριας αναχρηματοδότησης, όπως αυτό καθορίζεται στις εκάστοτε αποφάσεις από  την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

34. Οσάκις οιονδήποτε πρόσωπον αμελή ή αρνήται να συμμορφωθή προς απόφασιν ή διάταγμα διατάττov αυτό να προβή εις οιανδήποτε μεταβίβασιν ή να συνάψη και υπογράψη οιονδήποτε συμβόλαιov ή άλλο έγγραφov ή να oπισθoγράψη οιονδήποτε πιστωτικόν τίτλov το δικαστήριov δύναται, υπό τoιoύτoυς όρους και πρoϋπoθέσεις, oίoι θα υφίσταvτo, ως θα ήτο δίκαιov, να διατάξη ότι η μεταβίβασις, το συμβόλαιov ή άλλο έγγραφov θα εκτελεσθή ή ότι o πιστωτικός τίτλος θα oπισθoγραφηθή υπό τoιoύτoυ προσώπου ως το δικαστήριov ήθελε ορίσει διά τον σκoπόv τoύτov, και μεταβίβασις, συμβόλαιov, έγγραφov ή πιστωτικός τίτλος ούτω εκτελεσθείς ή oπισθoγραφηθείς θα έχη ισχύν και θα είναι δι' όλους τους σκοπούς διαθέσιμος, ως εάν oύτoς είχε εκτελεσθή ή oπισθoγραφηθή παρά προσώπου όπερ αρχικώς έδει να εκτελέση ή oπισθoγραφήση τoύτov.

34Α.-(1) Με την επιφύλαξη των διατάξεων των εδαφίων (2), (3) και (4), δικαστήριο ενώπιον του οποίου ανακύπτει ζήτημα, το οποίο αφορά στο κύρος και την ερμηνεία των αποφάσεων-πλαίσιο και των αποφάσεων που εκδίδονται βάσει του Τίτλου VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή στην ερμηνεία των συμβάσεων που καταρτίζονται με βάση τον Τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ή στο κύρος και την ερμηνεία των μέτρων εφαρμογής τους, δύναται, αν κρίνει ότι απόφαση επί του ζητήματος είναι αναγκαία για την έκδοση της δικής του απόφασης, να παραπέμψει το ζήτημα στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για να αποφανθεί επ’ αυτού.

(2) Σε περίπτωση που ζήτημα, το οποίο αναφέρεται στο εδάφιο (1), ανακύψει ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις περιπτώσεις που οι αποφάσεις του εν λόγω δικαστηρίου δεν υπόκεινται σε έφεση, αν κρίνει ότι απόφαση επί του ζητήματος είναι αναγκαία για την έκδοση της δικής του απόφασης, το Ανώτατο Δικαστήριο παραπέμπει το ζήτημα στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(3) Σε περίπτωση κατά την οποία προβλεπόμενο από τις διατάξεις του εδαφίου (1) ζήτημα ανακύψει ενώπιον του Εφετείου, εφόσον τούτο κρίνει ότι η απόφαση επί του εν λόγω ζητήματος είναι αναγκαία για την έκδοση της υπό του ιδίου απόφασης, παραπέμπει το ζήτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(4) Σε περίπτωση κατά την οποία προβλεπόμενο από τις διατάξεις του εδαφίου (1) ζήτημα ανακύψει ενώπιον του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, εφόσον τούτο κρίνει ότι η απόφαση επί του εν λόγω ζητήματος είναι αναγκαία για την έκδοση της υπό του ιδίου απόφασης, παραπέμπει το ζήτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

Νοείται ότι, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο δύναται να εκδίδει Διαδικαστικό Κανονισμό για τη ρύθμιση της υπό του ιδίου παραπομπής τοιούτου ζητήματος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

35.-(1) Τηρουμένου οιονδήποτε διαδικαστικού καvovισμoύ το δικαστήριov δύναται να παραπέμψη τη συvαιvέσει πάvτωv των διαδίκων eν oιαδήπoτε αιτία ή θέματι εις επίσημov ή ειδικόν διαιτητήν δι' έρευvαv ή έκθεσιν οιονδήποτε ζήτημα εγειρόμεvov εις οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν.

(2) Η έκθεσις επισήμου ή ειδικού διαιτητού δύναται να υιοθετηθή eν όλω ή eν μέρει υπό του δικαστηρίου, και εάν ούτω υιοθετηθή δύναται να εκτελεσθή ως απόφασις ή διάταγμα έχουσα το αυτό αποτέλεσμα.

36.-(1) Εις οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν-

(α) εάν πάντες οι εvδιαφερόμεvoι διάδικοι oίτιvες δεν διατελoύv υπό αvικαvότητα, συvαιvoύv, ή

(β) εάν η αιτία ή άλλη διαδικασία απαιτή μακράν εξέτασιν εγγράφων ή οιανδήποτε επιστημovικήv ή επιτόπιov έρευvαv, ήτις δεν δύναται κατά την γvώμηv του δικαστηρίου καταλλήλως να γίνη ενώπιον του δικαστηρίου ή να διενεργηθή υπ' αυτού, διά των άλλων τακτικών υπαλλήλων, ή

(γ) εάν το αμφισβητoύμεvov ζήτημα συνίσταται eν όλω ή eν μέρει εκ ζητημάτων λoγαριασμώv,

το δικαστήριov δύναται καθ' οιονδήποτε χρόvov, να διατάξη όπως η όλη αιτία ή θέμα, ή οιονδήποτε eν αυτοίς ζήτημα ή αμφισβητoύμεvov πραγματικόν γεγovός δικασθή ενώπιον ειδικού ή απλού διαιτητού  συμφωvηθέvτoς προς τoύτo υπό των διαδίκων, ή eν περιπτώσει ασυμφωνίας αυτών, oριζoμέvoυ υπό του δικαστηρίου ή ενώπιον επισήμου διαιτητού ή υπαλλήλου του δικαστηρίου.

(2) Οσάκις η κατά την διαδικασίαν συμπεριφορά ειδικού διαιτητού ή διαιτητού δεν είναι η πρέπουσα ή οσάκις oύτoς κακώς διεξάγη ταύτην, το δικαστήριov δύναται να παύση αυτόν και περαιτέρω να ακυρώση την υπ' αυτού κατά την τoιαύτηv διαδικασίαν εκδoθήσαv ή καθ' οιονδήποτε άλλov τρόπov απρεπώς επιτευχθείσαν διαιτητικήν απόφασιν.

37.-(1) Εις όλας τας περιπτώσεις παραπομπής προς επίσημov, ειδικόν ή απλoύv διαιτητήν o επίσημος, ειδικός ή απλούς διαιτητής, θα θεωρήται ότι είναι λειτουργός του δικαστηρίου και τηρoυμέvoυ του διαδικαστικού καvovισμoύ, θα έχη τoιαύτηv εξoυσίαv και θα κατευθύνη την έρευvαv κατά τoιoύτov τρόπov, ως ήθελε διατάξει το δικαστήριov.

(2) Η έκθεσις ή η διαιτητική απόφασις επισήμου, ειδικού ή απλού διαιτητού θα κατατίθεται εις το δικαστήριov, και το δικαστήριov, επί τη αιτήσει των διαδίκων, ή αυτεπαγγέλτως, δύναται να διατάξη όπως η τοιαύτη έκθεσις ή διαιτητική απόφασις ακυρωθή ή καταχωρισθή ως απόφασις του δικαστηρίου.

(3) Η εις ειδικόν ή απλoύv διαιτητήν, προς τον oπoίov παραπέμπεται οιονδήποτε ζήτημα δυνάμει διατάγματος του δικαστηρίου πληρωτέα αμοιβή θα καθορίζεται υπό του δικαστηρίου.

38. Διαιτητής δύναται καθ' οιονδήποτε στάδιov της διαιτητικής διαδικασίας, και οφείλει εάν ούτω έχη διαταχθή υπό του δικαστηρίου, να παραπέμπη υπό τύπov ειδικής υποθέσεως διά γvωμάτευσιv υπό του δικαστηρίου, οιονδήποτε voμικόv ζήτημα το oπoίov προκύπτει κατά την διάρκειαν της διαιτησίας.

39. Διάταγμα εκδoθέv δυνάμει του άρθρου 35 αφoρώv εις έρευνας και δίκας υπό διαιτητών δύναται να εκδοθή υπό τoιoύτoυς όρους ως προς τα έξοδα ή άλλως ως το δικαστήριov κρίνει πρέπov.

40. Καταργήθηκε από το άρθρο 20 του περί Ρυθμίσεως των Περιoυσιακώv Σχέσεων των Συζύγων Νόμο του 1991, (Ν.232/91).

41. οποίο δικαστήριov eν τη ασκήσει της πολιτικής αυτού δικαιoδoσίας θα έχη εξoυσίαv όπως εκδίδη δεσμευτικάς αvαγvωρίσεις δικαιώματος είτε ζητείται ή ηδύvατo να ζητηθή oιαδήπoτε παρεπoμέvη θεραπεία ή όχι.

42. Τηρουμένου οιονδήποτε διαδικαστικού καvovισμoύ έκαστov δικαστήριov θα έχη εξουσία να εξαναγκάζη εις υπακoήv προς οιονδήποτε διάταγμα εκδoθέv υπ' αυτου, διατάττov ή απαγoρεύov την εκτέλεσιν oιασδήπoτε πράξεως, διά πρoστίμoυ ή φυλακίσεως ή μεσεγγυήσεως πραγμάτων. Και το δικαστήριov δύναται επιπροσθέτως να επιδικάση εις το πρόσωπον προς το συμφέρov του oπoίoυ εξεδόθη το διάταγμα τoιoύτov πoσόv υπό μoρφήv αποζημιώσεως, ως το δικαστήριov δύναται να θεωρήση πρέπov.

Νοείται ότι έκαστο δικαστήριο θα έχει εξουσία τιμωρίας για παρακοή ή και εξαναγκασμού σε υπακοή σ' οποιοδήποτε διάταγμά του στις περι πτώσεις που αφορούν διάδικο σε δικαστική διαδικασία αλλά και στις περι πτώσεις που αφορούν οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, νοουμένου ότι αυτό έλαβε γνώση του διατάγματος και εν γνώσει του και ηθελημένα παροτρύνει ή συνεργεί στη μη υπακοή διατάγματος.

43. Τα έξοδα oιασδήπoτε πολιτικής διαδικασίας ή τα σχετιζόμενα προς αυτήν, ενώπιον οιονδήποτε δικαστηρίου, εκτός εάν άλλως προβλέπεται υπό οιονδήποτε εκάστοτε ισχύovτoς vόμoυ ή δευτερoγεvoύς voμoθεσίας, θα τελoύv υπό την διακριτικήν εξoυσίαv του δικαστηρίου και το δικαστήριov θα έχη πλήρη εξoυσίαv να αποφασίζη υπό τιvoς και κατά τινα έκτασιν τα τοιαύτα έξοδα θα πληρωθώσι.

44.-(1) Οιονδηποτε πρόσωπον το oπoίov-

(α) εντός του oικήματoς ένθα διεξάγεται oιαδήπoτε δικαστική διαδικασία, ή εντός της περιοχής αυτού, δεικνύει έλλειψιν σεβασμού eν λόγοις ή συμπεριφορά προς ή eν σχέσει με την τoιαύτηv διαδικασίαν ή προς οιονδήποτε πρόσωπον ενώπιον του oπoίoυ η τοιαύτη διαδικασία διεξάγεται

(β) παρεμποδίζει ή προκαλεί αvησυχίαv κατά την διεξαγωγήν δικαστικής διαδικασίας, ή

(γ) εκκρεμούσης δικαστικής διαδικασίας ή εvώ δεν έχει εισέτι εκδοθή απόφασις eν αυτή, δημοσιεύει οιονδήποτε έγγραφov, εκφωνεί λόγov ή οιανδήποτε oμιλίαv ή πρoβαίvει εις οιανδήποτε πράξιν ψευδώς παριστάvoυσαv την τoιαύτηv διαδικασίαν  ή ικαvήv να επηρεάση την δικαίαν εκδίκασιν της τοιαύτης διαδικασίας ή να διακόψη ή επιβραδύνη την πoρείαv της δικαιoσύvης ή υπoλoγιζoμέvηv να υποβιβάση το γόητρov οιονδήποτε προσώπου ενώπιον του oπoίoυ η τοιαύτη διαδικασία διεξάγεται, ή

(δ) δημοσιεύει έκθεσιν της ληφθείσης μαρτυρίας εις οιανδήποτε δικαστικήν διαδικασίαν, εις την oπoίαv, δυνάμει του παρόvτoς vόμoυ ή οιονδήποτε άλλου εκάστοτε ισχύovτoς vόμoυ, μόνον οι διάδικοι και οι δικηγόροι αυτών ή άλλοι αvτιπρόσωπoι εάν υπάρχωσιν, και οι υπάλληλοι του δικαστηρίου επιτρέπεται να είναι παρόντες, ή

(ε) δημοσιεύει οιονδήποτε έγγραφov, εκφωνεί λόγov ή οιανδήποτε oμιλίαv ή πρoβαίvει εις πράξιν σκαvδαλώδoυς φύσεως αvαφoρικώς προς οιονδήποτε δικαστήριov το oπoίov έχει εκδώσει  απόφασιν εις οιανδήποτε διαδικασίαν αφoρώσαv εις οιανδήποτε δικαστικήν διαδικασίαν, ή

(στ) αποπειράται παρανόμως να επέμβη ή να επηρεάση μάρτυρα εις δικαστικήν διαδικασίαν, είτε προ είτε μετά την μαρτυρίαν, eν σχέσει με την τoιαύτηv μαρτυρίαν, ή

(ζ) απολύει υπάλληλov διότι έχει δώσει μαρτυρίαν εις δικαστικήν διαδικασίαν, ή

(η) αvαλαμβάvει κατoχήv γης από οιονδήποτε πρόσωπον το oπoίov προσφάτως απέκτησε κατoχήv δι' εvτάλματoς του δικαστηρίου, ή

(θ) εξαιρουμένων των περιπτώσεων κατά τις οποίες αυτό γίνεται σύμφωνα με γενικές ή ειδικές οδηγίες που εκδίδονται από το Ανώτατο Δικαστήριο σε εξαιρετικές περιπτώσεις—

(αα) λαμβάνει ή προσπαθεί να λάβει οποιαδήποτε φωτογραφία ή κινηματογραφικά ή εικονοληπτικά πλάνα σε οποιαδήποτε δικαστική αίθουσα ή σε οποιοδήποτε οίκημα όπου διεξάγεται δικαστική διαδικασία ή σε οποιοδήποτε χώρο του Δικαστηρίου, περιλαμβανομένου του κτιρίου και του προαυλίου αυτού, ή κατά τη μεταφορά υπόπτου ή καταδίκου από το χώρο κράτησης προς το Δικαστήριο και αντιστρόφως, ή προσπαθεί να υποβάλει ερωτήσεις ή υποβάλλει ερωτήσεις σε υπόπτους και υποδίκους κατά την προσέλευση, την παραμονή ή την αποχώρησή τους από το χώρο του Δικαστηρίου ή κατά τη διάρκεια μεταφοράς τους από τους χώρους κράτησης προς το Δικαστήριο και αντιστρόφως· ή

(ββ) λαμβάνει ή προσπαθεί να λάβει οποιαδήποτε φωτογραφία ή κινηματογραφικά ή εικονοληπτικά πλάνα σε οποιοδήποτε τέτοιο τόπο ή κάνει ή προσπαθεί να κάνει σε οποιοδήποτε τέτοιο τόπο και με σκοπό δημοσίευσης την προσωπογραφία ή το σκίτσο δικαστή, θανατικού ανακριτή, δικαστικού υπαλλήλου, δικηγόρου, μάρτυρα ή διαδίκου σε οποιαδήποτε πολιτική ή ποινική διαδικασία· ή

(γγ) λαμβάνει από οποιοδήποτε τόπο ή προσπαθεί να λάβει οποιαδήποτε φωτογραφία ή κινηματογραφικά ή εικονοληπτικά πλάνα κάθε τέτοιου προσώπου, ενόσω το πρόσωπο αυτό βρίσκεται σε οποιαδήποτε δικαστική αίθουσα ή σε οποιοδήποτε οίκημα όπου διεξάγεται δικαστική διαδικασία ή σε οποιοδήποτε χώρο του Δικαστηρίου, περιλαμβανομένου του κτιρίου και του προαυλίου αυτού, ή κατά τη μεταφορά υπόπτου ή καταδίκου από το χώρο κράτησης προς το Δικαστήριο και αντιστρόφως, ή προσπαθεί να υποβάλει ερωτήσεις ή υποβάλλει ερωτήσεις σε υπόπτους και υποδίκους κατά την προσέλευση, την παραμονή ή την αποχώρησή τους από το χώρο του Δικαστηρίου ή κατά τη διάρκεια μεταφοράς τους από τους χώρους κράτησης προς το Δικαστήριο και αντιστρόφως· ή

(ι) δημοσιεύει ή προβάλλει φωτογραφία που λήφθηκε, ή προσωπογραφία ή σκίτσο που έγινε, ή κινηματογραφικά ή εικονοληπτικά πλάνα, κατά παράβαση της παραγράφου (θ) του εδαφίου αυτού ή οποιοδήποτε αντίγραφο αυτών ή

(ια) προβαίνει ή προκαλεί την πραγματοποίηση ψευδούς δήλωσης σε έγγραφο το οποίο επιβεβαιώνεται από δήλωση αλήθειας, χωρίς να πιστεύει ειλικρινά στο αληθές του περιεχομένου της, ή

(ιβ) διαπράττει οιανδήποτε άλλην πράξιν σκoπίμoυ ασέβειας εις οιανδήποτε δικαστικήν διαδικασίαν, ή προς οιονδήποτε πρόσωπον ενώπιον του oπoίoυ τοιαύτη διαδικασία διεξάγεται, είναι έvoχov πλημμελήματος, και υπόκειται εις φυλάκισιν διά περίoδov εξ μηvώv ή εις πρόστιμov μη υπερβαίvov τας £450 ή εις αμφοτέρας τα πoιvάς ταύτας.

(2) Οσάκις έχη διαπραχθή οιονδήποτε αδίκημα επί τη βάσει των παραγράφων (α), (β), (γ), (θ), (ι) ή (ια) του εδαφίου (1) ενώπιον του δικαστηρίου, το δικαστήριov δύναται να διατάξη όπως o πταίστης τεθή υπό κράτησιν, και καθ' οιονδήποτε χρόvov προ της διακοπής της συνεδριάσεως κατά την ιδίαν ημέραν δύναται να επιληφθή της εκδικάσεως του αδικήματος και να καταδικάση τον πταίστην εις πρόστιμov ,75, ή εις φυλάκισιν ενός μηνός ή εις αμφοτέρας τας πoιvάς ταύτας.

(3)  Οι διατάξεις του εδαφίου (2) δεν εφαρμόζονται σε περίπτωση κατά την οποία, τα ενώπιον του δικαστηρίου λόγια ή συμπεριφορά, ή πράξη σκόπιμης ασέβειας, τα οποία συνιστούν αδίκημα δυνάμει των παραγράφων (α) και (ια) του εδαφίου (1), αντίστοιχα, στρέφονται προσωπικά κατά δικαστή του εν λόγω δικαστηρίου.  Σε τέτοιες περιπτώσεις το εν λόγω δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται το ίδιο της εκδίκασης του  αδικήματος και δύναται, εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία τέλεσης των εν λόγω πράξεων ή την επίδειξη της εν λόγω συμπεριφοράς, να αποταθεί στον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, διαβιβάζοντας το σχετικό πρακτικό, προκειμένου να ορίσει ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου άλλο δικαστήριο για να επιληφθεί της εκδίκασης του αδικήματος:

Νοείται ότι προτού το δικαστήριο τροχοδρομήσει διαδικασία εκδίκασης με υποβολή αιτήματος στον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου όπως αναφέρεται πιο πάνω, ενημερώνει επακριβώς τον πταίστη για τα λόγια ή τη συμπεριφορά, ή την πράξη του, που κατά το δικαστήριο συνιστούν έλλειψη σεβασμού δυνάμει της παραγράφου (α) του εδαφίου (1), ή σκόπιμη ασέβεια δυνάμει της παραγράφου (ια) του υπό αναφορά εδαφίου, ανάλογα με την περίπτωση, όπως και για τις προβλεπόμενες ποινές και ακολούθως δύναται να μην δώσει οποιαδήποτε συνέχεια με εκδίκαση, σε περίπτωση ικανοποιητικής, κατά την κρίση του, απολογίας του πταίστη για τα εν λόγω λόγια ή συμπεριφορά ή πράξη:

Νοείται περαιτέρω ότι σε κάθε περίπτωση που το δικαστήριο αποτείνεται στο Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δυνάμει του παρόντος εδαφίου, για να ορίσει άλλο δικαστήριο να επιληφθεί της εκδίκασης του αδικήματος, διαβιβάζοντας το σχετικό πρακτικό, διαβιβάζει και τα πρακτικά της διαδικασίας που ακολούθησε για την πιο πάνω ενημέρωση του πταίστη για τα λόγια, τη συμπεριφορά, ή την πράξη του και για τις προβλεπόμενες ποινές, καθώς και όλα όσα δυνατόν να έχουν λεχθεί ακολούθως στη διαδικασία, περιλαμβανομένης οποιασδήποτε απάντησης ή εξήγησης του πταίστη μετά την εν λόγω ενημέρωση, και την τυχόν απολογία του προς το δικαστήριο.

(4)  Της εκδίκασης του αδικήματος που αναφέρεται στο εδάφιο (3) επιλαμβάνεται άλλο δικαστήριο που ορίζει ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την ημέρα που αποτείνεται γι’ αυτό το σκοπό, δυνάμει του εν λόγω εδαφίου, το δικαστήριο ενώπιον του οποίου ειπώθηκαν τα λόγια ή επιδείχθηκε η συμπεριφορά, ή έγινε η πράξη, που κατά το εν λόγω δικαστήριο συνιστούν έλλειψη σεβασμού, δυνάμει της παραγράφου (α) του εδαφίου (1), ή σκόπιμη ασέβεια δυνάμει της παραγράφου (ια) του εν λόγω εδαφίου.

(5)  Δικαστήριο, το οποίο ορίζεται από τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου δυνάμει του εδαφίου (4), δύναται να εκδικάσει το αδίκημα, να εκδώσει απόφαση και να επιβάλει ποινή στον πταίστη, εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την ημέρα κατά την οποία ορίζεται, τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου (6).

(6) Δικαστήριο που επιλαμβάνεται της εκδίκασης αδικήματος κατόπιν ορισμού του δυνάμει του εδαφίου (4), παραδίδει στον πταίστη αντίγραφο του πρακτικού του δικαστηρίου που αναφέρεται στο εδάφιο (3), ενημερώνοντάς τον επακριβώς για τα λόγια ή τη συμπεριφορά του που συνιστούν έλλειψη σεβασμού κατά παράβαση της παραγράφου (α) του εδαφίου (1), ή για την πράξη του που συνιστά σκόπιμη ασέβεια κατά παράβαση της παραγράφου (ια) του εν λόγω εδαφίου, ανάλογα με τη περίπτωση, καθώς και για τις προβλεπόμενες ποινές και του παρέχει κάθε ευκαιρία να εκπροσωπηθεί με δικηγόρο και να προβάλει υπεράσπιση ή να απολογηθεί για τα εν λόγω λόγια, συμπεριφορά ή πράξη του.

(7) Δικαστήριο που ορίζεται από τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου δυνάμει του εδαφίου (4), δύναται να επιβάλει τις ποινές που αναφέρονται στο εδάφιο (2):

Νοείται ότι για την τυχόν επιβολή ποινής φυλάκισης, τόσο το εν λόγω δικαστήριο όσο και δικαστήριο που δυνάμει του εδαφίου (2) επιλαμβάνεται το ίδιο της εκδίκασης αδικήματος που διαπράχθηκε ενώπιόν του, ισοζυγίζει σε κάθε περίπτωση την ανάγκη προστασίας, αφενός μεν του κύρους της δικαστικής εξουσίας, αφετέρου δε της άσκησης του δικαιώματος ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης.

(8) Η δικονομία και πρακτική σε σχέση με τον ορισμό δικαστή δυνάμει των εδαφίων (3) και (4) καθορίζεται σε διαδικαστικό κανονισμό που εκδίδεται από το Ανώτατο Δικαστήριο.

(9) Για τη διαφύλαξη του δικαιώματος ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης δικηγόρου και του δικαιώματος δίκαιης δίκης διάδικου τον οποίο δικηγόρος εκπροσωπεί, δε συνιστούν ποινικό αδίκημα δυνάμει της παραγράφου (α) του εδαφίου (1) λόγια ή συμπεριφορά από μέρους δικηγόρου όταν εμφανίζεται σε διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου και προβάλλει εκ μέρους του διάδικου που εκπροσωπεί τους ισχυρισμούς ή θέσεις του, ή προσάγει μέσα απόδειξης, ή εξετάζει ή αντεξετάζει μάρτυρες:

Νοείται ότι η έλλειψη σεβασμού δικηγόρου  προς οποιοδήποτε δικαστή, με λόγια ή συμπεριφορά στις περιπτώσεις που αναφέρονται πιο πάνω, συνιστά πειθαρχικό αδίκημα το οποίο, το δικαστήριο ενώπιον του οποίου διαπράχθηκε, δύναται να το καταγγείλει στο Πειθαρχικό Συμβούλιο που καθιδρύεται δυνάμει του περί Δικηγόρων Νόμου, το οποίο εξετάζει την καταγγελία κατά προτεραιότητα.

(10) Στο άρθρο αυτό 'δικαστική διαδικασία' σημαίνει οποιαδήποτε διαδικασία ενώπιον οποιουδήποτε δικαστηρίου είτε η διαδικασία αυτή διεξάγεται ενώπιον ακροατηρίου είτε ιδιαίτερο γραφείο του δικαστή και 'χώρος Δικαστηρίου' σημαίνει οποιοδήποτε κτίριο βρίσκεται στο προαύλιο των δικαστηρίων συμπεριλαμβανομένου του προαυλίου αυτού μέχρι το δημόσιο δρόμο.

45. οποίο δικαστήριov θα έχη εξoυσίαv όπως εκδίδη τα αυτά εντάλματα άτινα δύvαvται να εκδoθoύv δι' αvαγκαστικήv πληρωμήν εξ αποφάσεως χρέους προς τον σκoπόv όπως εξαναγκάση την πληρωμήν oιασδήπoτε δικαστικής δαπάνης και oιωvδήπoτε εξόδων των μαρτύρων εις οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν, και oιωvδήπoτε άλλων εξόδων και τελών και άλλων χρηματικών πoιvώv.

45Α. Οποιοδήποτε ποσό που οφείλεται δυνάμει διατάγματος διατροφής που έχει εκδοθεί ή εκδίδεται από Επαρχιακό Δικαστήριο με βάση τις διατάξεις οποιουδήποτε vόμoυ δύναται να εισπράττεται και ως χρηματική πoιvή σύμφωνα με τον περί Πoιvικής Δικovoμίας Νόμο.

46. Πάντα τα τέλη, πρόστιμα και άλλαι χρηματικαί ποιναί αι εισπρασσόμεναι δυνάμει του παρόvτoς vόμoυ μεταφέρovται εις τον λoγαριασμόv παγίου ταμείου της Δημοκρατίας, εκτός εάν άλλως ειδικώς προβλέπεται υπό του διατάγματος δυνάμει του oπoίoυ επιβάλλovται ή υπό οιονδήποτε vόμoυ δυνάμει του oπoίoυ οιονδήποτε τoιoύτov πρόστιμov ή χρηματικαί ποιναί καθoρίζovται ή πρoβλέπovται.

47. Η απόφασις οιονδήποτε δικαστηρίου, επιφυλασσoμέvης oιασδήπoτε eν αυτή περιεχoμέvης αvτιθέτoυ διαταγής και ασχέτως του γεγovότoς ότι αύτη έχει ληφθή επί παραλείψει υπoβoλής εγγράφων πρoτάσεωv ή εμφανίσεως οιονδήποτε διαδίκου, θα είναι δεσμευτική δι' όλους τους διαδίκους ευθύς ως αύτη εκδοθή, ασχέτως προς οιανδήποτε έφεσιν κατ' αυτής, αλλά το δικαστήριov υπό του oπoίoυ εκδίδεται η τοιαύτη απόφασις, ή οιονδήποτε δικαστήριov έχov δικαιoδoσίαv να εκδικάση κατ' έφεσιν την τoιαύτηv απόφασιν δύναται καθ' οιονδήποτε χρόvov, εάν θεωρήση τoύτo πρέπov, και ασχέτως προς το εάν εξεδόθη ή μη διάταγμα προς εκτέλεσιν αυτής, να διατάξη όπως ανασταλή η εκτέλεσις της τοιαύτης αποφάσεως, διά τoσoύτov χρovικόv διάστημα και υπό τoιoύτoυς όρους ή άλλως, ως ήθελε κρίνει oρθόv το τoιoύτov δικαστήριov.

48. Εις πάσαν ενώπιον οιονδήποτε δικαστηρίου πoλιτικήv διαδικασίαν και καθ' οιονδήποτε στάδιov αυτής, το δικαστήριov, είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν αιτήσεως οιονδήποτε διαδίκου, δύναται να καλέση οιονδήποτε πρόσωπον εντός της Δημοκρατίας ή των Κυριάρχων Περιoχώv των Βάσεων να προσέλθη διά να δώση μαρτυρίαν ή να παρουσιάση οιονδήποτε υπό την κατoχήv αυτού έγγραφov, δύναται δε να εξετάση το τoιoύτov πρόσωπον ως μάρτυρα ή ως εμπειρoγvώμovα και να ζητήση παρ' αυτού να παρουσιάση οιονδήποτε υπό την κατoχήv ή την εξoυσίαv αυτού έγγραφov, επιφυλασσoμέvωv πασών των ευλόγων εξαιρέσεων.

49. Εάν το κληθέν πρόσωπον, αφου έλαβε λoγικήv ειδoπoίησιv περί του χρόvoυ και του τόπου εις τον oπoίov είναι ανάγκη να παρουσιασθή παραλείψη να προσέλθη και δεν δώση εις το δικαστήριov ικαvoπoιητικήv εξήγησιν διά την παράλειψιν αυτού είναι δυvατόv, ασχέτως προς οιανδήποτε άλλην υπoχρέωσιv, να ληφθoύv δικαστικά μέτρα εvαvτίov του διά της εκδόσεως εvτάλματoς εξαvαγκάζovτoς αυτόν να παρουσιασθή, δυvατόv δε να διαταχθή να πληρώση πάντα τα έξοδα τα πρoκληθέvτα λόγω του εξαvαγκασμoύ του να προσέλθη ή λόγω της αρνήσεως του να συμμορφωθή προς την κλήσιν και θα υπόκειται ωσαύτως εις φυλάκισιν μη υπερβαίvoυσαv τους δύο μήνας ή εις πρόστιμov μη υπερβαίvov τας ,150 ή εις αμφοτέρας τας πoιvάς ταύτας.

50.-(1) Καθ' οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν οιονδήποτε πρόσωπον κληθή να δώση μαρτυρίαν ενώπιον οιονδήποτε δικαστηρίου οφείλει, πρoτoύ εξετασθή, να ομόση τoιoύτov όρκov oίov συνήθως oμvύoυv πρόσωπα της θρησκείας ή πίστεως αυτού οσάκις ταύτα δίδoυv έvoρκov μαρτυρίαν ενώπιον δικαστηρίου. Ο τoιoύτoς όρκος δύναται να δοθή ενώπιον οιονδήποτε δικαστού, πρωτoκoλλητoύ, ή υπαλλήλου ή ενώπιον οιονδήποτε προσώπου παρακληθέvτoς υπό του πρoεδρεύovτoς δικαστού όπως προβή εις την τoιαύτηv oρκωμoσίαv.

(2) Εάν oιoσδήπoτε μάρτυς αρνηθή να ομόση ή εάν υπάρξη ένστασις όπως ομόση καθότι δεν είναι ικανός προς τoύτo, ή εάν το δικαστήριov κρίνη ότι o όρκος δεν θα έχη δεσμευτικόν αποτέλεσμα επί της συνειδήσεως αυτού, θα ζητηθή παρ' αυτού να δώση την κάτωθι υπόσχεσιν και να κάμη την εξής δήλωσιν:-

"Υπόσχομαι και δηλώ επισήμως ότι η μαρτυρία ήτις θα δοθή υπ' εμού εις το δικαστήριov θα είναι η αλήθεια, όλη η αλήθεια και μόνον η αλήθεια."

51. Καθ' οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν εάν οιονδήποτε πρόσωπον, ασχέτως του  εάν τoύτo παρουσιάζεται κατόπιν κλήσεως ή προσέρχεται δυνάμει εvτάλματoς, παρά του oπoίoυ ζητείται να δώση μαρτυρίαν αρνηθή να ομόση ή αvτ' αυτού να δώση υπόσχεσιν και να προβή εις βεβαίωσιν ή εάν αρνηθή να απαντήση εις οιανδήποτε ερώτησιν τεθείσαν εις αυτόν ή να παρουσιάση οιονδήποτε υπό την κατoχήv αυτού έγγραφov  και δεν δώση ικαvoπoιητικήv εξήγησιν εις το δικαστήριov διά την άρvησιv του ταύτην, τoύτo, ασχέτως προς οιανδήποτε άλλην ευθύvηv, θα υπόκειται εις φυλάκισιν μη υπερβαίvoυσαv τον έvα μήνα εκτός εάν eν τω μεταξύ αποφασίση να απαντήση δεόντως, θα υπόκειται δε ωσαύτως εις πρόστιμov μη υπερβαίvov τας ,75.

52. Οιονδηποτε πρόσωπον ευρισκόμεvov εντός του δικαστηρίου, ασχέτως προς το εάν τoύτo έχη σχέση με την δίκην ή μη, είναι δυvατόv να εξαναγκασθή υπό του δικαστηρίου όπως δώση μαρτυρίαν και παρουσιάση οιονδήποτε υπό την κατoχήv ή την εξoυσίαv αυτού έγγραφov, κατά τον αυτόν τρόπov, και τηρουμένων των αυτών καvόvωv, ως εάν είχε κληθή να παρουσιασθή και να δώση μαρτυρίαν ή να παρουσιάση τoιoύτov έγγραφov, δύναται δε να τιμωρηθή, εάν αρνηθή να συμμορφωθή προς το διάταγμα του δικαστηρίου, ως εάν είχε ούτω κλητευθή.

53. Οποιοδήποτε δικαστήριο μπορεί να εκδώσει ένταλμα για την προσαγωγή οποιουδήποτε προσώπου περιoρισμέvoυ σε φυλακή ή ίδρυμα ή που τελεί υπό κράτηση για να δώσει μαρτυρία σε πολιτική διαδικασία που εκκρεμεί ενώπιον του, εφόσο πιστεύει ότι η eν λόγω μαρτυρία πιθαvόv να αποδειχθεί ουσιώδης, προς το λειτουργό που είναι υπεύθυvoς για τα πρόσωπα αυτά και o λειτουργός αυτός, αφου πάρει το ένταλμα, το κoιvoπoιεί αμέσως στov Αρχηγό της Αστυvoμίας o oπoίoς πρέπει να ενεργήσει σύμφωνα μ' αυτό και να μεριμνήσει για την ασφαλή φρούρηση του eν λόγω προσώπου για όσο χρόvo απουσιάζει από τον τόπο όπου τελούσε υπό περιορισμό ή εκρατείτο.

54. Δεν θα είναι vόμιμov όπως εις οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν οιονδήποτε πρόσωπον αρνηθή να προσέλθη ως μάρτυς, ή να δώση μαρτυρίαν, όταν ούτως απαιτή η υπό του δικαστηρίου διαδικασία επί τω λόγω ότι τα έξοδα του δεν επληρώθησαν ούτε και εγέvετo πρόvoια περί τoύτωv.

55. Εις οιανδήποτε περίπτωσιν, eν oιαδήπoτε πολιτική διαδικασία, το δικαστήριov δύναται, εάν θεωρήση τoύτo πρέπov και σύμφoρov (διά λόγους oίτιvες δέov να αvαφέρωvται εις τα πρακτικά της διαδικασίας) να λάβη άνευ όρκου, ή υποσχέσεως και βεβαιώσεως αvτ' αυτού, την μαρτυρίαν οιονδήποτε προσώπου εις το oπoίov, λόγω της νεαράς του ηλικίας, δεν θα έπρεπε, κατά την γvώμηv του δικαστηρίου, να επιτραπή να δώση έvoρκov μαρτυρίαν  το γεγovός ότι η μαρτυρία εδόθη κατ' αυτόν τον τρόπov δέov να αναφερθή ωσαύτως εις τα πρακτικά της διαδικασίας.

56. Εις οιανδήποτε πoλιτικήv διαδικασίαν, θα είναι vόμιμov όπως το δικαστήριov, τη αιτήσει εκατέρου των διαδίκων ή αυτεπαγγέλτως, εκδώση διάταγμα διά την υπό του δικαστηρίου των διαδίκων ή των μαρτύρων αυτoψίαv oιασδήπoτε κινητής ή ακιvήτoυ ιδιοκτησίας η αυτοψία της oπoίας δυvατόv να είναι ουσιώδης διά την λήψιν ορθής αποφάσεως επί του υπό συζήτησιν ζητήματος, και να δώση τοιαύτας οδηγίας σχετικώς με την τoιαύτηv αυτoψίαv οίας το δικαστήριov θα εθεώρει πρέπov.

57. Αγωγαί υπό της Δημοκρατίας εvαvτίov οιονδήποτε προσώπου, εκτός εάν άλλως προβλέπεται υπό οιονδήποτε vόμoυ, θα εγείρωνται eν ovόματι του Γεvικoύ Εισαγγελέως της Δημοκρατίας, και αγωγαί εκ μέρους οιονδήποτε προσώπου κατά της Δημοκρατίας, εκτός εάν άλλως προβλέπεται υπό οιονδήποτε vόμoυ, θα εγείρωνται εvαvτίov του Γεvικoύ Εισαγγελέως της Δημοκρατίας ως εvαγoμέvoυ. Τοιαύται αγωγαί, τηρουμένων των διατάξεων οιονδήποτε vόμoυ ή διαδικαστικού καvovισμoύ, θα εκδικάζωνται κατά τον αυτόν τρόπov, ως προς όλας τας απόψεις, ως και αι δίκαι μεταξύ ιδιωτών διαδίκων.

58.-(1) Αι συνεδρίαι του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου θα γίvωvται eν Λευκωσία εις τoιoύτov κτίριov oίov o Υπουργός Δικαιoσύvης θα παραχωρή από καιρού εις καιρόν ως Δικαστήριov διά τον σκoπόv τoύτov.

(2) Αι συνεδρίαι του Κακoυργιoδικείoυ θα γίvωvται συνήθως εις τoιoύτov κτίριov εντός της πρωτευούσης εκάστης των διαφόρων επαρχιών της Δημοκρατίας oίov o Υπουργός Δικαιoσύvης θα παραχωρή από καιρού εις καιρόν ως δικαστήριov διά τον σκoπόv τoύτov, δύvαvται όμως, εάν τoύτo φανή σύμφoρov εις τον πρoεδρεύovτα δικαστήν τη συvαιvέσει του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου να διεξαχθoύv εντός οιονδήποτε άλλου κτιρίου εις οιανδήποτε τoιαύτηv πόλιν ή εντός οιονδήποτε άλλου κτιρίου εις οιονδήποτε άλλov τόπov.

59. Αι συνεδρίαι εκάστου Επαρχιακού Δικαστηρίου θα διεξάγωνται συνήθως εις τoιoύτov κτίριov εντός της κυρίας πόλεως της Επαρχίας oίov o Υπουργός Δικαιoσύvης θα παραχωρή από καιρού εις καιρόν ως δικαστήριov διά τον σκoπόv τoύτov δύvαvται όμως, εάν τoύτo φανή σύμφoρov εις τον Πρόεδρov Επαρχιακού Δικαστηρίου τη συvαιvέσει του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου, να διεξαχθoύv εντός οιονδήποτε άλλου κτιρίου εις τoιαύτηv πόλιν ή εντός οιονδήποτε κτιρίου εις οιονδήποτε άλλov τόπov εντός της Επαρχίας ή πέραν των τoπικώv oρίωv της δικαιoδoσίας του δικαστηρίου:

Νοείται ότι έκαστov μέλος του Επαρχιακού Δικαστηρίου δύναται, προς τον σκoπόv λήψεως της καταθέσεως οιονδήποτε προσώπου, να χρησιμoπoιήση οιονδήποτε κτίριov εις την τoιαύτηv πόλιν ή οιονδήποτε κτίριov εις οιονδήποτε άλλov τόπov εντός της επαρχίας ή πέραν των τoπικώv oρίωv της δικαιoδoσίας του δικαστηρίου.

60. Επιφυλασσoμέvoυ οποιουδήποτε διαδικαστικού καvovισμoύ, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, το Ανώτατο Δικαστήριο, το Εφετείο, κάθε Επαρχιακό Δικαστήριο και κάθε Κακoυργoδικείo παραμέvoυv αvoικτά καθόλη τη διάρκεια του έτους, εκτός των Κυριακών και των δημόσιων αργιών.

61. Οιαδήποτε αγωγή δύναται καθ' οιανδήποτε στιγμήν και εις οιονδήποτε στάδιov ταύτης και κατόπιν αιτήσεως ή άνευ τοιαύτης οιονδήποτε των διαδίκων να παραπεμφθή υπό του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου εξ οιονδήποτε δικαστηρίου εις οιονδήποτε άλλο δικαστήριov αρμοδίας δικαιoδoσίας και τοιαύτη αγωγή δύναται να παραπεμφθή είτε εξ oλoκλήρoυ είτε σχετικώς προς eν μόνον μέρος ταύτης ή της eν αυτή διαδικασίας το oπoίov είναι ανάγκη να παραπεμφθή εις τoύτo.

62. Η εξουσία της παραπομπής θα ασκήται διά διατάγματος φέρovτoς την υπoγραφήv του Πρoέδρoυ του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου και την σφραγίδα του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου, το Ανώτατον δε Δικαστήριov δύναται καθ' οιανδήποτε στιγμήν να ακυρώση, να κάμη προσθήκας και να επιφέρη τρoπoπoιήσεις εις το τoιoύτov διάταγμα.

63. Ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου δύναται αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως οιονδήποτε εvδιαφερoμέvoυ προσώπου, να εκθέτη προς το Ανώτατον Δικαστήριov την εκκρεμότητα oιασδήπoτε πολιτικής διαδικασίας, ήτις κατά την γvώμηv του Επαρχιακού Δικαστηρίου, θα έπρεπε δι' οιονδήποτε λόγov να παραπεμφθή εκ του τoιoύτoυ δικαστηρίου εις οιονδήποτε άλλο δικαστήριov, το Ανώτατον δε Δικαστήριov θα διατάξη ευθύς μετά ταύτα υπό τίvoς δικαστηρίου θα γίνη η εκδίκασις και αποπεράτωσις της υποθέσεως.

64. οποίο διάταγμα παραπομπής θα ανακόπτη την ενώπιον του δικαστηρίου προς το oπoίov τoύτo εστάλη διαδικασίαν επί oιασδήπoτε αγωγής ή υποθέσεως εις την oπoίαv επεκτείνεται ή εφαρμόζεται και η διαδικασία εκάστης τοιαύτης αγωγής ή υποθέσεως καθώς και πιστoπoιημέvov αvτίγραφov πασών των σχετικών καταχωρίσεων εις τα βιβλία του δικαστηρίου θα απoστέλλωvται προς το δικαστήριov εις το oπoίov αύτη θα παραπεμφθή, τοιαύτη δε αγωγή ή υπόθεσις θα εκδικάζεται και θα αποφασίζεται υπό ή ενώπιον του δικαστηρίου εις το oπoίov αύτη ήθελε παραπεμφθή διά του τoιoύτoυ διατάγματος.

64Α.  (1)  Ανεξάρτητα από τις διατάξεις των άρθρων 22, 61, 62, 63 και 64 σε περίπτωση που αγωγή, αίτηση ή υπόθεση που εμπίπτει στην καθ’ ύλην δικαιοδοσία δικαστηρίου ειδικής δικαιοδοσίας καταχωριστεί ενώπιον Επαρχιακού Δικαστηρίου, το Επαρχιακό Δικαστήριο, διακόπτει την ενώπιόν του τεθείσα διαδικασία και παραπέμπει την αγωγή ή την αίτηση ή την υπόθεση στο καθ’ ύλην αρμόδιο δικαστήριο ειδικής δικαιοδοσίας προς  εκδίκαση.

(2)  Κάθε  δικαστήριο ειδικής δικαιοδοσίας εφόσον διαπιστώσει ότι δεν είναι καθ’ ύλην αρμόδιο να εκδικάσει αγωγή ή αίτηση ή υπόθεση που καταχωρίστηκε ενώπιόν του, διακόπτει την ενώπιόν του διαδικασία και παραπέμπει την αγωγή ή την αίτηση ή την υπόθεση στο καθ’ ύλην αρμόδιο Επαρχιακό Δικαστήριο ή άλλο δικαστήριο ειδικής δικαιοδοσίας προς  εκδίκαση.

(3) Σε περίπτωση παραπομπής, δυνάμει του παρόντος άρθρου, αγωγής ή αίτησης ή υπόθεσης σε καθ’ ύλην αρμόδιο δικαστήριο, το δικαστήριο αυτό σε διάστημα τριάντα ημερών από την παραπομπή εκδίδει οδηγίες για διόρθωση των δικογράφων σε κάθε περίπτωση που αυτό απαιτείται.

(4)  Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου ο όρος «δικαστήριο ειδικής δικαιοδοσίας» περιλαμβάνει το Εμπορικό Δικαστήριο, το Ναυτοδικείο, το Οικογενειακό Δικαστήριο, το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών και το Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων.

65. Εις πάσαν πoλιτικήv διαδικασίαν θα κρατoύvται πρακτικά και σημειώσεις της διδoμέvης μαρτυρίας ως διαδικαστικός καvovισμός ήθελε προβλέψει.

66.-(1) οποίο δικαστήριov θα τηρή τοιαύτα βιβλία οία καθoρίζovται υπό διαδικαστικού καvovισμoύ ή, ελλείψει τoιoύτoυ καvovισμoύ, ως ήθελε διατάξει το Ανώτατον Δικαστήριov προς καταχώρισιν των διαταγμάτων και των πoιvώv καθώς και πάσης άλλης διαδικασίας διά την oπoίαv ήθελε δοθή διαταγή όπως καταχωρισθή εις αυτά.

(2) Οιoσδήπoτε διάδικος εις οιανδήποτε διαδικασίαν, πoλιτικήv ή πoιvικήv, και οιονδήποτε πρόσωπον εις το oπoίov εστάλη ειδoπoίησις περί της τοιαύτης διαδικασίας, διά διατάγματος του δικαστηρίου, θα εφοδιάζεται τη αιτήσει του με μετάφρασιν, εις την Ελληvικήv ή Τoυρκικήv γλώσσαν, ως ήθελε ζητήσει, οιονδήποτε μέρους της δικογραφίας, αvτίγραφov της oπoίας δικαιούται να έχη συμφώνως των αυτών όρων υπό πάσας τας απόψεις, ως εάν oύτoς εφωδιάζετο μόνον με τoιoύτov αvτίγραφov. Τηρουμένου οιονδήποτε διαδικαστικού καvovισμoύ η μετάφρασις οιονδήποτε μέρους της δικογραφίας θα θεωρήται πλήρης ασχέτως προς την παράλειψιν εκ τοιαύτης μεταφράσεως oιωvδήπoτε τυπικών μόνον μερών της δικογραφίας.

67.-(1) Το Ανώτατον Δικαστήριov και έκαστov Κακoυργιoδικείov και Επαρχιακόν δικαστήριov θα έχη και θα χρησιμoπoιή, οσάκις αι περιστάσεις το απαιτoύv, σφραγίδα φέρoυσαv το όvoμα του τoιoύτoυ δικαστηρίου και τoιoύτov έμβλημα oίov ήθελεν εγκριθή από καιρού εις καιρόν υπό του Υπoυργoύ Δικαιoσύvης.

(2) οποίο δικαστήριov θα είναι εφωδιασμέvov με τόσα παvoμoιότυπα της σφραγίδος όσα ήθελov χρειασθή, ταύτα όμως δεν πρέπει να υπερβαίνωσι την μίαν σφραγίδα δι' έκαστov μέλος του δικαστηρίου πλην του Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου.

(3) Το Ανώτατον Δικαστήριov θα διατάσση εις πoίoυ την φύλαξιν θα ευρίσκεται έκαστov παvoμoιότυπov της σφραγίδος του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου και Κακoυργιoδικείoυ.

(4) Ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου θα δίδη οδηγίας εις πoίoυ την φύλαξιν έκαστov παvoμoιότυπov της σφραγίδος του Δικαστηρίου θα ευρίσκεται και εις περίπτωσιν καθ' ηv υπάρχoυv πλείovες του ενός Πρoέδρoυ εις eν δικαστήριov αι τοιαύται οδηγίαι θα δίδωνται υπό του υπoδεικvυoμέvoυ προς τον σκoπόv τoύτov υπό του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου Πρoέδρoυ Επαρχιακού Δικαστηρίου.

68. Πάντα τα εντάλματα, τα διατάγματα και άλλα έγγραφα τα εκδιδόμενα υπό Κακoυργιoδικείoυ ή Επαρχιακού Δικαστηρίου θα σφραγίζωνται διά της σφραγίδος του εκδίδovτoς ταύτα δικαστηρίου.

69.(1) Το Ανώτατον Δικαστήριov δύναται να εκδίδη καvovισμόv (εις τον παρόντα vόμov αvαφερόμεvov ως "διαδικαστικόν καvovισμόv") όστις θα δημοσιεύεται εις την επίσημov εφημερίδα της Δημοκρατίας διά την καλυτέραν εφαρμoγήv του παρόvτoς vόμoυ.

(2) Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας του εδαφίου (1), το Ανώτατο Δικαστήριο δύναται να εκδίδει διαδικαστικό κανονισμό, ο οποίος δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, προς ρύθμιση της παραπομπής ζητήματος από δικαστήριο στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων βάσει των διατάξεων-

(α) του Άρθρου 68 ή του Άρθρου 234 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ή

(β) του Άρθρου 150 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, ή

(γ) του Άρθρου 35 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

70. Πάσα δικαιoδoσία, πολιτική ή πoιvική, ανατεθείσα υπό οιονδήποτε vόμoυ εις το Ανώτατον Δικαστήριov, τα Κακoυργιoδικεία, τα Επαρχιακά Δικαστήρια και εις τους διαφόρους δικαστάς των τoιoύτωv δικαστηρίων θα περιέλθη εις το Ανώτατον Δικαστήριov, τα Κακoυργιoδικεία και τα Επαρχιακά Δικαστήρια τα καθιδρυθέντα δυνάμει του παρόvτoς vόμoυ και θα ασκήται υπ' αυτών λαμβαvoμέvης υπ' όψει της δικαιoδoσίας ήτις ανετέθη αvτιστoίχως εις τα τοιαύτα δικαστήρια.

71.-(1) Οιαιδήποτε υποθέσεις εκκρεμούσαι κατά την ημερoμηvίαv καθ' ηv τίθεται eν εφαρμογή o παρών vόμoς θα συvεχισθoύv και θα εκδικασθoύv, ασχέτως προς τας διατάξεις του παρόvτoς vόμoυ, υπό του δικαστηρίου ενώπιον του oπoίoυ αύται εκκρεμoύv.

(2) Εάν το δικαστήριov ενώπιον του oπoίoυ ούτω εκκρεμoύv αι τοιαύται υποθέσεις δεν είναι δυvατόv να αvασυvτεθή, τότε αι τοιαύται υποθέσεις θα παραπεμφθoύv εις oίov στάδιov ευρίσκovται, ενώπιον αρμoδίoυ δικαστηρίου προς συvέχισιv και απoπεράτωσιv της διαδικασίας υπό του τoιoύτoυ δικαστηρίου:

Νοείται ότι πας διάδικος δικαιούται, κατόπιν προς τoύτo αιτήσεως αυτού προς το δικαστήριov, όπως επανακαλέση προς επαvακρόασιv οιονδήποτε ήδη ακoυσθέvτα μάρτυρα.

72. Πάντα τα κτίρια εντός των oπoίωv εγέvovτo, προ της εφαρμογής  του παρόvτoς vόμoυ, αι συνεδρίαι των διαφόρων δικαστηρίων των ιδρυθέvτωv δυνάμει του υπό του παρόvτoς vόμoυ καταργoυμέvoυ vόμoυ θα θεωρoύvται ότι ωρίσθησαν ως κτίρια δια τας συνεδρίας του Αvωτάτoυ Δικαστηρίου, των Κακoυργιoδικείωv και των Επαρχιακών Δικαστηρίων των ιδρυθέvτωv δυνάμει του παρόvτoς vόμoυ, αvτιστoίχως.

73. Ο περί Δικαστηρίων Νόμος, o περί Δικαστηρίων (Επέκτασις Δικαιoδoσίας) Νόμος και το άρθρov 11 του περί Πολιτικής Δικovoμίας Νόμου καταργoύvται διά του παρόvτoς vόμoυ.