Ο Περί Σκύλων Νόμος (184(I)/2002)

3.-(1) Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να κατέχει σκύλο ηλικίας άνω των δύο (2) μηνών, εκτός αν έχει εφοδιαστεί με τη σχετική άδεια κατοχής η οποία εκδίδεται από την αρμόδια αρχή του τόπου συνήθους διαμονής του σκύλου σύμφωνα με τον Πρώτο Πίνακα.

(2) Η άδεια κατοχής εκδίδεται μετά από την υποβολή σχετικής αίτησης στην οποία αναγράφεται η διεύθυνση του τόπου συνήθους διαμονής του σκύλου και την προσκόμιση-

(α) ή βιβλιαρίου υγείας που εκδίδεται από ιδιώτη εγγεγραμμένο κτηνίατρο σύμφωνα με το Δεύτερο Πίνακα,

(β) πιστοποιητικού εγγραφής και μόνιμης σήμανσης από το Διευθυντή, και

(γ) απόδειξης πληρωμής από τον κάτοχο του προβλεπομένου στον Τρίτο Πίνακα τέλους για έκδοση τέτοιας άδειας:

Νοείται ότι, κατά το πρώτο έτος εγγραφής του σκύλου, ο ιδιοκτήτης του καταβάλλει το ποσό του τέλους κατοχής που αντιστοιχεί στο υπολειπόμενο μέρος του έτους μέχρι την 31η Δεκεμβρίου.

(2Α) Η αρμόδια αρχή δύναται, κατά την έκδοση άδειας κατοχής δυνάμει των διατάξεων του παρόντος άρθρου, να επιβάλει όρους αναφορικά με-

(α) τον χώρο διαβίωσης του σκύλου, σε περίπτωση που ο σκύλος διαβιεί σε δήμο ή κοινότητα άλλο από τον δήμο ή την κοινότητα της μόνιμης διαμονής του ιδιοκτήτη του· και

(β) τη χωροθέτηση του χώρου διατήρησης του σκύλου.

(3)(α)(i) Η άδεια κατοχής ισχύει μέχρι την 31η Δεκεμβρίου εκάστου έτους και ο ιδιοκτήτης υποβάλλει αίτηση ανανέωσης της άδειας κατοχής ετησίως κατά τα προβλεπόμενα στο παρόν εδάφιο, παρουσιάζοντας βιβλιάριο υγείας του σκύλου, το οποίο επικαιροποιήθηκε κατά τους τελευταίους δώδεκα (12) μήνες.

(ii) Η αίτηση για την ανανέωση της άδειας κατοχής υποβάλλεται εντός περιόδου δύο (2) μηνών πριν από τη λήξη της, ήτοι από την 1η Νοεμβρίου μέχρι την 31η Δεκεμβρίου εκάστου έτους.

(β) Το περιεχόμενο και ο τύπος του βιβλιαρίου υγείας του σκύλου καθορίζεται από τον Διευθυντή με γνωστοποίησή του, η οποία δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.

(4)(α) Τα ετήσια τέλη έκδοσης άδειας κατοχής σκύλου προβλέπονται στον Τρίτο Πίνακα και εισπράττονται από την αρμόδια αρχή η οποία εκδίδει την άδεια.

(β) Άδεια κατοχής σκύλου εκδίδεται και ανανεώνεται ατελώς σε περίπτωση που αυτή αφορά-

(i) σκύλο βοηθείας·

(ii) σκύλο σωμάτων ασφαλείας ή άλλων κρατικών υπηρεσιών της Δημοκρατίας·

(iii) ένα (1) στειρωμένο σκύλο ανά ιδιοκτήτη σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης είναι συνταξιούχος σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου:

Νοείται ότι, για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου «σκύλος βοηθείας» σημαίνει σκύλο ειδικά και κατάλληλα εκπαιδευμένο να παρέχει καθοδήγηση στη διεκπεραίωση εργασίας, λειτουργίας ή δραστηριότητας, η οποία συνδέεται άμεσα με  αναπηρία ή/και σοβαρές ή/και χρόνιες ιατρικές παθήσεις που δύναται να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή ή/και την ασφάλεια του χειριστή, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας ή/και της λειτουργικής του ανεξαρτησίας:

Νοείται περαιτέρω ότι, στον ορισμό του όρου «σκύλος βοηθείας» περιλαμβάνονται σκύλοι οδηγοί όρασης, σκύλοι βοήθειας κωφών ατόμων ή ατόμων με ακουστική αναπηρία, σκύλοι υποστήριξης κινητικότητας ή ισορροπίας,  σκύλοι ιατρικής ειδοποίησης ή ανταπόκρισης, σκύλοι ψυχιατρικής υποστήριξης και σκύλοι  εντοπισμού αλλεργιογόνων ουσιών:

Νοείται έτι περαιτέρω ότι, ο σκύλος βοηθείας είναι εκπαιδευμένος από οργάνωση  αναγνωρισμένη και ενταγμένη στο International Guide Dog Federation (IGDF) ή από οργάνωση αναγνωρισμένη και μέλος της οργάνωσης Assistance Dogs International (ADI), η οποία εκδίδει σχετικό πιστοποιητικό:

Νοείται έτι έτι περαιτέρω ότι, σε περίπτωση κατά την οποία η αίτηση έκδοσης και ανανέωσης άδειας κατοχής σκύλου αφορά σκύλο βοηθείας αυτή υποβάλλεται μαζί με το πιστοποιητικό εκπαίδευσης του σκύλου:

Νοείται έτι έτι έτι περαιτέρω ότι, σε περίπτωση κατά την οποία ο ιδιοκτήτης σκύλου είναι χαμηλοσυνταξιούχος, κατά την υποβολή αίτησης για έκδοση ή ανανέωση άδειας κατοχής του σκύλου του, προσκομίζει στην αρμόδια αρχή δικαιολογητικά ή/και σχετική βεβαίωση των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, για τη διενέργεια του νενομισμένου ελέγχου, πριν την έγκριση της εν λόγω άδειας.

(5) Η αρμόδια αρχή οφείλει να τηρεί μητρώο ιδιοκτητών σκύλων το οποίο περιλαμβάνει το όνομα, την ταυτότητα, τη διεύθυνση, το τηλέφωνο και το επάγγελμα κάθε προσώπου που του παραχωρήθηκε άδεια κατοχής, καθώς και τον αριθμό εγγραφής του σκύλου με όλα τα υπόλοιπα στοιχεία του σύμφωνο με τον Τέταρτο Πίνακα.

(6) Σκύλος που βρίσκεται στην κατοχή οποιουδήποτε προσώπου παύει από του να βρίσκεται στην κατοχή του εν λόγω προσώπου όταν-

(α) Πωλείται ή παραχωρείται σε άλλο πρόσωπο. Η άδεια μπορεί κατόπιν κοινής αίτησης του κατόχου και του νέου κατόχου να μεταβιβαστεί από τον πρώτο στο δεύτερο με οπισθογράφηση της άδειας για την υπόλοιπη περίοδο της ισχύος της:

Νοείται ότι, η αρμόδια αρχή προβαίνει στη μεταβίβαση άδειας κατοχής σκύλου, αφού πρώτα ο ιδιοκτήτης και ο νέος ιδιοκτήτης ενημερώσουν δεόντως τον Διευθυντή, ο οποίος ενημερώνει το μητρώο εγγραφής σκύλων το οποίο τηρεί σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8, και προσκομίσουν στην αρμόδια αρχή το σχετικό πιστοποιητικό εγγραφής:

Νοείται περαιτέρω ότι, η μετακίνηση του σκύλου στον νέο τόπο διαμονής του επιτρέπεται μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας μεταβίβασης∙

(β) το πρόσωπο αυτό δηλώσει στην αρμόδια αρχή και στον Διευθυντή τον θάνατο του σκύλου του, με υπεύθυνη δήλωσή του, σύμφωνα με τον τύπο που προβλέπεται στον Έκτο Πίνακα, και υποβάλει πιστοποιητικό του θανάτου του εκδομένο από ιδιώτη εγγεγραμμένο κτηνίατρο, εντός επτά (7) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία θανάτου του σκύλου∙

(γ) το πρόσωπο αυτό δηλώσει στην αρμόδια αρχή την απώλεια ή κλοπή του σκύλου του:

Νοείται ότι, το εν λόγω πρόσωπο δηλώνει την απώλεια ή κλοπή του σκύλου του εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από τη διαπίστωσή της:

Νοείται περαιτέρω ότι, σε περίπτωση ανεύρεσης του σκύλου, το εν λόγω πρόσωπο δηλώνει την ανεύρεση στην αρμόδια αρχή εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών.

4.-(1) Η αρμόδια αρχή έχει το δικαίωμα να επιθεωρεί την οικία ή το υποστατικό που ο ιδιοκτήτης διαθέτει για διαμονή του σκύλου, για να διαπιστώσει αν οι συνθήκες διαβίωσης του σκύλου δεν εγκυμονούν κινδύνους για τη δημόσια υγεία, ασφάλεια και ευημερία των ανθρώπων.

(2) Αν υπάρχει υποψία ότι οι συνθήκες διαβίωσης του σκύλου αντιβαίνουν προς τις διατάξεις του περί Προστασίας και Ευημερίας των Ζώων Νόμου, τότε γίνεται αναφορά στο Διευθυντή, εξουσιοδοτημένο Κτηνιατρικό Λειτουργό ή Ιατρικό Επιθεωρητή και στην Επαρχιακή Επιτροπή Ευημερίας των Ζώων για διερεύνηση της υπόθεσης σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Νόμου.

5. Ο ιδιοκτήτης και /ή ο κάτοχος και /ή ο φύλακας σκύλου υποχρεούται να έχει αναρτημένη πινακίδα με προειδοποίηση «ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΚΥΛΟΣ» στην είσοδο της κατοικίας και /ή των υποστατικών του.

6.-(1) Η αρμόδια αρχή μπορεί να αρνηθεί τη χορήγηση άδειας κατοχής σε οποιοδήποτε πρόσωπο ή να αρνηθεί να ανανεώσει άδεια ή να ανακαλέσει και/ ή ακυρώσει οποιαδήποτε άδεια που χορήγησε σε οποιοδήποτε πρόσωπο για κατοχή σκύλου για οποιοδήποτε από τους παρακάτω λόγους:

(α) Όταν ο σκύλος-

(i) διαπιστώνεται από την αρμόδια αρχή ότι φαίνεται επικίνδυνος για το κοινό ή τα ζώα, όταν βρίσκεται εκτός του υποστατικού του ιδιοκτήτη, και /ή

(ii) διαπιστώνεται από την αρμόδια αρχή ότι προκαλεί οχληρία, και /ή

(iii) ανήκει σε μια από τις φυλές που περιλαμβάνονται στον Πέμπτο Πίνακα και τούτο επιβεβαιούται από ιδιώτη εγγεγραμμένο κτηνίατρο ή/και κριτή μορφολογίας ο οποίος ορίζεται από την αρμόδια αρχή:

Νοείται ότι η υποπαράγραφος αυτή δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση που για σκύλο τέτοιας φυλής έχει εξασφαλιστεί άδεια με βάση τις διατάξεις του άρθρου 11.

(β) όταν το πρόσωπο το οποίο αποτείνεται για χορήγηση άδειας κατοχής είναι ηλικίας κάτω των δεκαέξι (16) χρονών ή έχει καταδικαστεί για παράβαση του περί Προστασίας και Ευημερίας των Ζώων Νόμου,

(γ) όταν ο αιτητής άδειας κατοχής σκύλου, ο ιδιοκτήτης ή ο κάτοχος του σκύλου-

(i) δε διαθέτει τους χώρους ή τα υποστατικά που εξασφαλίζουν ικανοποιητικές συνθήκες διαβίωσης, που απαιτούνται για την κατηγορία ή φυλή του σκύλου·

(ii) όταν οι συνθήκες διαβίωσης του σκύλου τον καθιστούν επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία και την υγεία άλλων σκύλων ή ζώων,

(iii) όταν ο ιδιοκτήτης εγκαταλείπει το σκύλο του ή εξ υπαιτιότητας του ιδιοκτήτη, φροντιστή ή φύλακα του σκύλου ο σκύλος δραπετεύει ή διαφεύγει,

(δ) όταν ο σκύλος διαβιεί σε χώρους ή υποστατικά που δεν ανήκουν στον ιδιοκτήτη του σκύλου, εκτός αν έχει γραπτή εξουσιοδότηση να τα χρησιμοποιεί από το νόμιμο ιδιοκτήτη:

Νοείται ότι από τις πρόνοιες της πιο πάνω παραγράφου εξαιρούνται οι κυνηγετικοί σκύλοι για τους οποίους έχει εκδοθεί άδεια χρήσης σκύλου στο κυνήγι ή/και άδεια εκπαίδευσης σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμου, για το χρονικό διάστημα που αρχίζει από την ημέρα που προηγείται της ημέρας εξόρμησης για κυνήγι και λήγει κατά την έναρξη της εξόρμησης, κατά την περίοδο του ενδημικού κυνηγίου, νοουμένου ότι είναι εγγεγραμμένοι στην πλατφόρμα που διατηρεί η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας.

(ε) όταν ο σκύλος αφήνεται συστηματικά να κυκλοφορεί ελεύθερος στους δρόμους, αφήνει ακαθαρσίες οπουδήποτε και προκαλεί οχληρία στους ενοίκους των παρακείμενων με το χώρο του υποστατικού και κατόπιν γραπτής προειδοποίησης της αρμόδιας αρχής, ο ιδιοκτήτης παραλείπει να πάρει τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα.

(2) Σε περίπτωση κατά την οποία η αρμόδια αρχή διαπιστώνει ότι ιδιοκτήτης σκύλου ενεργεί κατά παράβαση των διατάξεων του παρόντος άρθρου, δύναται μετά από σχετική προειδοποίηση να κατασχέσει τον σκύλο με τη συνοδεία αστυνομικού, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο, και να μεριμνήσει για τη  διάθεσή του σε οργάνωση προστασίας ζώων ή σε άλλο πρόσωπο ή σε εγκεκριμένο τοπικό, επαρχιακό ή περιφερειακό υποστατικό προσωρινής φύλαξης σκύλων:

Νοείται ότι, σε περίπτωση κατά την οποία ο ιδιοκτήτης σκύλου ενεργεί κατά παράβαση των διατάξεων της υποπαραγράφου (i) της παραγράφου (γ) του εδαφίου (1), η αρμόδια αρχή προχωρεί σε κατάσχεση του σκύλου κατά τα προβλεπόμενα στο παρόν εδάφιο μετά από σχετική έρευνα του Διευθυντή και διαπίστωση της παράβασης, τα δε εύλογα έξοδα της αρμόδιας αρχής για τη διενέργεια της κατάσχεσης βαρύνουν τον ιδιοκτήτη του σκύλου.

(3) Αν η διάθεση του σκύλου με βάση το εδάφιο (2) σε οργάνωση προστασίας ζώων ή σε άλλο πρόσωπο δεν καθίσταται δυνατή μέσα σε τριάντα μέρες από την ημέρα που ο σκύλος παραδίδεται στην αρμόδια αρχή, τότε ο σκύλος παραδίδεται στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες για ευθανασία.

(4) Οποιαδήποτε έξοδα συνεπάγεται η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου καταβάλλονται από τον ιδιοκτήτη του σκύλου.

7.-(1) Η αρμόδια αρχή είναι υποχρεωμένη να διατηρεί εγκεκριμένα και κατάλληλα υποστατικά για τη φύλαξη σκύλων.

(2) Η αρμόδια αρχή δύναται να υποδείξει και να ανακοινώσει κατάλληλους χώρους περιπάτου για σκύλους στους οποίους δε θα τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις της υποπαραγράφου (iii) της παραγράφου (ε) του άρθρου 18.

8.-(1) Ο Διευθυντής οφείλει να τηρεί μητρώο εγγραφής των σκύλων που περιέχει τον αριθμό εγγραφής του σκύλου και τις πληροφορίες που αναφέρονται στο Δεύτερο Πίνακα.

(2) Όλοι οι σκύλοι ηλικίας μεγαλύτερης των έξι (6) μηνών, πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο εγγραφής που τηρείται από το Διευθυντή. Όλοι οι ιδιοκτήτες ή τα πρόσωπα που έχουν υπό τη φροντίδα ή φύλαξη απευθύνονται στο Διευθυντή για εγγραφή στο μητρώο των σκύλων, παρουσιάζοντας πιστοποιητικό υγείας ή βιβλιάριο υγείας που αναφέρεται στο άρθρο 3(2).

9.-(1) Όλοι οι εγγεγραμμένοι στο μητρώο σκύλοι πρέπει να σημαδεύονται με τρόπο μόνιμο που φέρει κωδικό αριθμό ή άλλο στοιχείο που αντιστοιχεί με τον αριθμό εγγραφής κάθε σκύλου.

(2) Ο Διευθυντής έχει τη διακριτική εξουσία να επιλέγει τον τρόπο και τη μέθοδο σήμανσης των σκύλων.

(3) Ο Διευθυντής μπορεί με γνωστοποίησή του που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας-

(α) Να αναθέτει σε κατάλληλο πρόσωπο την εφαρμογή της σήμανσης των σκύλων:

Νοείται ότι, το πρόσωπο το οποίο διενεργεί τη σήμανση ενημερώνει την αρμόδια αρχή για κάθε σήμανση την οποία διενεργεί εντός ενός (1) μηνός από την εν λόγω διενέργεια.

(β) Να καθορίζει τα τέλη σήμανσης και εγγραφής στο μητρώο κατόπιν έγκρισης του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος και δημοσίευσης τούτων στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.

(4) [Διαγράφηκε].

10.-(1)(α) Οποιοσδήποτε αδέσποτος σκύλος συλλαμβάνεται από την αρμόδια αρχή η οποία οφείλει να προβεί σε κάθε δυνατή ενέργεια για να ειδοποιήσει τον ιδιοκτήτη του σκύλου. Ο ιδιοκτήτης είναι υποχρεωμένος να καταβάλει στην αρμόδια αρχή τα έξοδα σύλληψης και φύλαξης ή εξέτασης και θεραπείας, όπου χρειάζεται, του σκύλου από ιδιώτη εγγεγραμμένο κτηνίατρο:

Νοείται ότι, οι αδέσποτοι σκύλοι φυλάσσονται σε κατάλληλα υποστατικά σύμφωνα με τις διατάξεις του εδαφίου (1) του άρθρου 7 και η αρμόδια αρχή μεριμνά, ώστε να διαθέτει μηχανισμούς περισυλλογής αδέσποτων σκύλων.

(β) [Διαγράφηκε].

(γ) Σε περίπτωση που δεν ανευρίσκεται ο ιδιοκτήτης αδέσποτου σκύλου εντός τριάντα (30) ημερών από τη σύλληψή του από την αρμόδια αρχή, τότε ο σκύλος παραχωρείται σε οργάνωση προστασίας ζώων ή άλλο πρόσωπο.

(δ) [Διαγράφηκε].

(2) [Διαγράφηκε].

11.-(1) Απαγορεύεται-

(α) Η εισαγωγή ή διακίνηση στη Δημοκρατία επικίνδυνων φυλών σκύλων με χαρακτηριστικά του μαχητή ή που εκτρέφονται με σκοπό την ανάπτυξη τέτοιων χαρακτηριστικών και ανήκουν σε οποιαδήποτε φυλή που αναφέρεται στον Πέμπτο Πίνακα,

(β) η κατοχή, η εκτροφή, η αναπαραγωγή, η πώληση, η ανταλλαγή σκύλων που περιγράφονται στην παράγραφο (α), η προσφορά, η διαφήμιση και η έκθεση τους για πώληση ή ανταλλαγή:

Νοείται ότι η κατοχή σκύλου που ανήκει σε φυλή που αναφέρεται στον Πέμπτο Πίνακα και βρίσκεται στη Δημοκρατία κατά την έναρξη της ισχύος του παρόντος Νόμου, δεν αποτελεί αδίκημα, νοουμένου ότι ο ιδιοκτήτης έχει εξασφαλίσει την προβλεπόμενη άδεια που αναφέρεται στον Τρίτο Πίνακα:

Νοείται περαιτέρω ότι στις φυλές που αναφέρονται στον Πέμπτο Πίνακα περιλαμβάνονται και σκύλοι που προέρχονται από τη διασταύρωση τέτοιων φυλών ή και σκύλοι που προέρχονται από τη διασταύρωση σκύλου οποιασδήποτε φυλής με σκύλο φυλής του Πέμπτου Πίνακα στους οποίους ιδιώτης εγγεγραμμένος κτηνίατρος και/ή κριτής μορφολογίας βεβαιώνει ότι επικρατούν τα χαρακτηριστικά των επικίνδυνων φυλών:

Νοείται ακόμη περαιτέρω ότι ο Υπουργός μπορεί να τροποποιεί τον Πέμπτο Πίνακα ύστερα από σύσταση του Διευθυντή με γνωστοποίηση του που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.

(2)(α) Σκύλοι που ανήκουν σε φυλή που αναφέρεται στον Πέμπτο Πίνακα που βρίσκονται ήδη στη Δημοκρατία, πρέπει να στειρωθούν εντός τριάντα ημερών από την έναρξη της ισχύος του περί Σκύλων (Τροποποιητικού) Νόμου του 2026 από εγγεγραμμένο Κτηνίατρο, που εκδίδει και το ανάλογο πιστοποιητικό το οποίο κοινοποιεί αμέσως στην αρμόδια αρχή και στον Διευθυντή.

(β) Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας της παραγράφου (α) σκύλοι που ανήκουν στις φυλές που περιλαμβάνονται στον Πέμπτο Πίνακα πρέπει να είναι ασφαλισμένοι έναντι ζημιάς σε ξένη περιουσία και προξένησης βλάβης έναντι οποιουδήποτε προσώπου, να φέρουν φίμωτρο εγκεκριμένο από τον Διευθυντή και να είναι δεμένοι με λουρί και να κρατούνται από πρόσωπο ηλικίας τουλάχιστον δεκαέξι (16) ετών, όταν βρίσκονται εκτός των ορίων της οικίας ή των υποστατικών του ιδιοκτήτη τους:

Νοείται ότι σε περιπτώσεις που διαπιστώνονται από εγγεγραμμένο Κτηνίατρο ή και Κτηνιατρικό Λειτουργό επιθετικές τάσεις των σκύλων που αναφέρονται στο εδάφιο (2) προς το κοινό ή τα ζώα, οι σκύλοι αφού συλληφθούν από την αρμόδια αρχή υποβάλλονται σε ευθανασία από εγγεγραμμένο Κτηνίατρο:

Νοείται περαιτέρω ότι, σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις που εγκυμονούν άμεσους κινδύνους που είναι αδύνατο ή δύσκολο τέτοιοι σκύλοι να συλληφθούν από την αρμόδια αρχή και δεν μπορεί να εξασφαλισθεί άμεσα η βοήθεια εγγεγραμμένου Κτηνιάτρου, αυτοί μπορούν να θανατώνονται από την Αστυνομία, νοουμένου ότι η θανάτωση θα γίνεται με την ελάχιστη δυνατή φυσική και ψυχική ταλαιπωρία του ζώου ανάλογα με τις περιστάσεις.