Για σκοπούς-
(α)εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Απριλίου 2024 για την προστασία των προσώπων που προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού από προδήλως αβάσιμες αγωγές ή καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες (“στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού”)», όπως αυτή εκάστοτε τροποποιείται ή αντικαθίσταται, και
(β)θέσπισης ενός αποτελεσματικού πλαισίου ειδικής έννομης προστασίας φυσικών ή νομικών προσώπων, τα οποία προβαίνουν, άμεσα ή έμμεσα, σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού,
Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:
1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί της Προστασίας των Προσώπων που Προβαίνουν σε Ενέργειες Συμμετοχής του Κοινού από Προδήλως Αβάσιμες Αγωγές ή Καταχρηστικές Δικαστικές Διαδικασίες Νόμος του 2026.
2.-(1) Στον παρόντα Νόμο, εκτός εάν από το κείμενο προκύπτει διαφορετική έννοια-
«Δικαστήριο» σημαίvει τo Επαρχιακό Δικαστήριo Λευκωσίας και ο όρος περιλαμβάνει oπoιoνδήπoτε δικαστή αυτoύ o oπoίoς έχει δικαιoδoσία επί τoυ θέματoς·
«θέμα δημόσιου συμφέροντος» σημαίνει οποιοδήποτε θέμα επηρεάζει το κοινό σε βαθμό τέτοιο που να δύναται να του προκαλέσει θεμιτό ενδιαφέρον σε τομείς όπως-
(α) τα θεμελιώδη δικαιώματα, η δημόσια υγεία, η ασφάλεια, το περιβάλλον ή το κλίμα·
(β) δραστηριότητες φυσικού ή νομικού προσώπου με δημόσια προβολή στον ιδιωτικό ή στον δημόσιο τομέα·
(γ) υποθέσεις που βρίσκονται υπό εξέταση από νομοθετικό, εκτελεστικό ή δικαστικό όργανο ή στο πλαίσιο οποιασδήποτε άλλης επίσημης διαδικασίας·
(δ) ισχυρισμοί περί διαφθοράς, απάτης ή οποιωνδήποτε άλλων ποινικών αδικημάτων ή περί διοικητικών παραβάσεων που αφορούν τέτοιου είδους θέματα· και
(ε) δράσεις που αποσκοπούν στην προστασία των αξιών που κατοχυρώνονται στο Άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περιλαμβανομένης της προστασίας των δημοκρατικών διαδικασιών από αδικαιολόγητες παρεμβάσεις, ιδίως με την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης·
«Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας» σημαίνει τους περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικούς Κανονισμούς του 2023·
«Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012» σημαίνει την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τίτλο «Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1215/2012 του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλιου και του Συμβουλιου της 12ης Δεκεμβρίου 2012 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις»∙
«καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού» σημαίνει τις δικαστικές διαδικασίες κατά τις οποίες ασκούνται αβάσιμες αγωγές, οι οποίες διαδικασίες δεν έχουν ως κύριο σκοπό την πραγματική άσκηση ή προστασία ενός δικαιώματος, αλλά την αποτροπή, τον περιορισμό ή την τιμωρία της συμμετοχής του κοινού, μεταξύ άλλων, με εκμετάλλευση της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ των διαδίκων, και ενδείξεις του σκοπού αυτού περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
(α) Δυσανάλογο ή υπερβολικό ή παράλογο αντικείμενο της αγωγής ή μέρους της, περιλαμβανομένης της υπέρμετρης αξίας της διαφοράς·
(β) κατάθεση πολλαπλών αγωγών για παρόμοιες υποθέσεις από τον ίδιο ενάγοντα ή συνδεδεμένα με αυτόν πρόσωπα·
(γ) εκφοβιστική, παρενοχλητική ή απειλητική συμπεριφορά του ενάγοντα ή των εκπροσώπων του πριν από ή κατά τη διάρκεια δικαστικής διαδικασίας ή σε παρόμοιες ή παράλληλες υποθέσεις· και
(δ) κακόπιστη ή παρελκυστική χρήση της διαδικαστικής διαδικασίας που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, καθυστέρηση της διαδικασίας, δόλια ή καταχρηστική άγρα δικαστηρίου ή κακόπιστη διακοπή των υποθέσεων σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας·
«κατοικία» έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο αυτό από τον Κανονισμό (ΕΕ) 1215/2012·
«συμμετοχή του κοινού» σημαίνει τη διατύπωση οποιασδήποτε δήλωσης ή την πραγματοποίηση οποιασδήποτε δραστηριότητας φυσικού ή νομικού προσώπου κατά την άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία έκφρασης και γνώμης, στην πληροφόρηση, στην ελευθερία των τεχνών και των επιστημών ή στην ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, καθώς και οποιεσδήποτε προπαρασκευαστικές, υποστηρικτικές ή υποβοηθητικές δράσεις συνδέονται άμεσα με αυτές, οι οποίες αφορούν θέμα δημόσιου συμφέροντος∙
«τρίτη χώρα» σημαίνει οποιαδήποτε χώρα, πλην των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
3. Σκοπός του παρόντος Νόμου είναι η παροχή δικονομικών εγγυήσεων σε φυσικά και νομικά πρόσωπα που προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού έναντι προδήλως αβάσιμων αγωγών ή καταχρηστικών δικαστικών διαδικασιών σε αστικές υποθέσεις.
4.-(1) Ανεξαρτήτως των διατάξεων οποιουδήποτε άλλου νόμου ή των προνοιών οποιωνδήποτε Κανονισμών, ο παρών Νόμος εφαρμόζεται σε υποθέσεις αστικής ή εμπορικής φύσης με διασυνοριακές επιπτώσεις, οι οποίες εκδικάζονται στο πλαίσιο αστικών διαδικασιών και περιλαμβάνουν διαδικασίες για έκδοση προσωρινών διαταγμάτων και ανταπαιτήσεων, ανεξάρτητα από το είδος του δικαστηρίου.
(2) Ο παρών Νόμος δεν εφαρμόζεται σε-
(α) φορολογικές, τελωνειακές ή διοικητικές διαφορές ή διαφορές που αφορούν την ευθύνη του κράτους λόγω πράξεων ή παραλείψεων κατά την άσκηση κρατικής εξουσίας·
(β) ποινικές υποθέσεις· και
(γ) διαιτησία.
(3) Οι διατάξεις του παρόντος Νόμου εφαρμόζονται άνευ επηρεασμού των διατάξεων του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου.
(4) Η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου δεν επηρεάζει τη θέσπιση ή την εφαρμογή ευνοϊκότερων διατάξεων που κατοχυρώνονται σε οποιονδήποτε άλλο νόμο και αφορούν-
(α) την προστασία προσώπων, τα οποία προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού από προδήλως αβάσιμες αγωγές ή καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σε αστικές υποθέσεις· και
(β) τις δικονομικές εγγυήσεις σχετικά με το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης.
(5) Η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου δεν περιορίζει, ούτε επιτρέπει απόκλιση από τα δικαιώματα και τις δικονομικές εγγυήσεις που προβλέπονται στο Σύνταγμα ή σε οποιονδήποτε άλλο νόμο.
5.-(1) Για τους σκοπούς του παρόντος Νόμου, υπόθεση δεν θεωρείται ότι έχει διασυνοριακές επιπτώσεις, εφόσον-
(α) και οι δύο διάδικοι έχουν την κατοικία τους στη Δημοκρατία∙
(β) το αρμόδιο προς εκδίκαση δικαστήριο εδράζεται στη Δημοκρατία∙ και
(γ) όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με την υπόθεση βρίσκονται στη Δημοκρατία.
6. Κατά την έναρξη δικαστικών διαδικασιών κατά φυσικών ή νομικών προσώπων λόγω του ότι αυτά προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού, τα εν λόγω πρόσωπα δύναται να υποβάλουν αίτηση για-
(α) παροχή χρηματικής εγγύησης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10·
(β) απόρριψη σε πρώιμο στάδιο προδήλως αβάσιμων αγωγών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11· και
(γ) λήψη μέσων έννομης προστασίας έναντι καταχρηστικών δικαστικών διαδικασιών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σύμφωνα με τις διατάξεις του Μέρους IV.
7. Το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει συνοπτική απόφαση επί των αιτήσεων που υποβάλλονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υπόθεσης, καθώς και του δικαιώματος αποτελεσματικής θεραπείας και αμερόληπτου δικαστηρίου.
8. Κατά τη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών κατά φυσικών ή νομικών προσώπων δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, οποιεσδήποτε μεταγενέστερες τροποποιήσεις της αγωγής ή των δικογράφων από τον ενάγοντα, περιλαμβανομένης της απόσυρσης της αγωγής, δεν θίγουν τη δυνατότητα του εναγόμενου να υποβάλλει αίτημα για παροχή μέσων έννομης προστασίας, όπως αυτά προβλέπονται στις διατάξεις του Μέρους IV.
9. Κατά τη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών που διεξάγονται δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, ο εναγόμενος δύναται να αποταθεί στο Δικαστήριο για προσθήκη διαδίκων, να καλέσει μάρτυρες ή άλλως πώς, ως προβλέπεται στους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας, εκπροσώπους ενώσεων, οργανώσεων, συνδικαλιστικών οργανώσεων και άλλων οντοτήτων που έχουν έννομο συμφέρον να προασπίζονται ή να προωθούν τα δικαιώματα προσώπων που προβαίνουν σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού, ώστε να τον υποστηρίξουν ή να του παράσχουν πληροφορίες κατά τη δικαστική διαδικασία.
10. Κατά τη διάρκεια δικαστικών διαδικασιών που διεξάγονται δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, το Δικαστήριο δύναται, με την επιφύλαξη του δικαιώματος πρόσβασης στη δικαιοσύνη, να διατάξει τον ενάγοντα να καταθέσει χρηματικό ποσό ως εγγύηση στο Δικαστήριο για τα δικαστικά έξοδα στα οποία εκτιμάται ότι θα υποβληθεί ο εναγόμενος.
11. Το Δικαστήριο δύναται, κατόπιν αίτησης, να απορρίπτει, έπειτα από κατάλληλη εξέταση, αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού ως προδήλως αβάσιμες σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο της διαδικασίας, τηρουμένων των προνοιών των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας.
12.-(1) Το βάρος απόδειξης του βασίμου της αγωγής φέρει ο ενάγων που άσκησε την αγωγή.
(2) Σε περίπτωση κατά την οποία ο εναγόμενος καταχωρίσει αίτηση για έκδοση συνοπτικής απόφασης για απόρριψη της αγωγής σε πρώιμο στάδιο σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11, ο ενάγων έχει το βάρος να παραθέσει τα απαραίτητα στοιχεία αναφορικά με το βάσιμο της απαίτησής του, ώστε το Δικαστήριο να αξιολογήσει κατά πόσο η απαίτηση είναι προδήλως αβάσιμη ή όχι.
14.-(1) Το Δικαστήριο δύναται, κατόπιν αιτήματος, να διατάξει τον ενάγοντα που έχει κινήσει καταχρηστική δικαστική διαδικασία προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού να καταβάλει τα έξοδα στον εναγόμενο σύμφωνα με τις πρόνοιες των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας.
(2) Το Δικαστήριο δύναται, κατόπιν αιτήματος, να προβεί σε συνοπτικό υπολογισμό των εξόδων ή να διατάξει τον λεπτομερή υπολογισμό των εξόδων από τον Πρωτοκολλητή, ο οποίος τελεί υπό την αίρεση έγκρισής του Δικαστηρίου.
(3) Τα έξοδα τα οποία τυχόν υποχρεωθεί να καταβάλει ο ενάγων περιλαμβάνουν το σύνολο των εξόδων της νομικής εκπροσώπησης στα οποία υποβλήθηκε ο εναγόμενος, εκτός εάν αυτά κρίνονται υπερβολικά.
16. Tο Δικαστήριο απορρίπτει αίτημα αναγνώρισης και/ή εκτέλεσης δικαστικής απόφασης, η οποία έχει εκδοθεί σε τρίτη χώρα, εάν κρίνει την εν λόγω δικαστική διαδικασία ως προδήλως αβάσιμη ή καταχρηστική.
17.-(1) Σε περίπτωση που πρόσωπο το οποίο δεν διαμένει σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινεί καταχρηστική δικαστική διαδικασία προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σε τρίτη χώρα κατά φυσικού ή νομικού προσώπου που έχει την κατοικία του στη Δημοκρατία, το εν λόγω φυσικό ή νομικό πρόσωπο δύναται να αξιώσει ενώπιον του Δικαστηρίου αποζημίωση για τη ζημιά και τα έξοδα που υπέστη ενώπιον του δικαστηρίου της τρίτης χώρας.
(2) Τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου (1), το Δικαστήριο δύναται να αναστείλει την άσκηση της δικαιοδοσίας του, ενόσω εκκρεμεί δικαστική διαδικασία στην τρίτη χώρα.
18. Ο παρών Νόμος δεν θίγει την εφαρμογή διμερών και πολυμερών συμβάσεων και συμφωνιών που έχουν συναφθεί πριν από την 6η Μαΐου 2024 μεταξύ τρίτων χωρών και της Δημοκρατίας ή που δεσμεύουν τη Δημοκρατία.
19. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως μεριμνά με κάθε πρόσφορο μέσο, ιδίως μέσω του διαδικτύου, όπως φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προβαίνει σε ενέργειες συμμετοχής του κοινού έχει πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν τις διαθέσιμες δικονομικές εγγυήσεις και τα διαθέσιμα μέσα έννομης προστασίας που παρέχονται σε αυτό έναντι καταχρηστικών δικαστικών διαδικασιών εναντίον τους, καθώς και οποιαδήποτε άλλα μέτρα στήριξης δύναται να παρασχεθούν σε αυτό.
20. Το Υπουργικό Συμβούλιο δύναται να εκδίδει Κανονισμούς για την καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου ή για τη ρύθμιση κάθε θέματος το οποίο απορρέει από τις διατάξεις του παρόντος Νόμου και το οποίο χρήζει ή είναι δεκτικό περαιτέρω ρυθμίσεως.
21.Το Ανώτατο Δικαστήριο δύναται να εκδίδει Διαδικαστικό Κανονισμό, ο οποίος δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, για την καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου και τη ρύθμιση κάθε θέματος το οποίο ως εκ της φύσεώς του ρυθμίζεται με Διαδικαστικό Κανονισμό.
22. Δικαστική διαδικασία, η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος Νόμου και εκκρεμεί ή είχε καταχωριστεί πριν από την έναρξη της ισχύος αυτού, συνεχίζεται και αποπερατώνεται από το δικαστήριο ενώπιον του οποίου εκκρεμεί, άνευ επηρεασμού των διατάξεων του παρόντος Νόμου.